دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥١١ - ٨٣ مالك اشتر

او در خيزش امّت اسلامى عليه عثمان، شركت جست و فرماندهى گروه كوفيانى را كه به مدينه رفته بودند، به عهده گرفت و در پايان بخشيدن به حكومت عثمان، نقش تعيين كننده داشت.

او كه از شناختى ژرف برخوردار بود و چهره‌هاى مؤثّر روزگارش را به درستى مى‌شناخت و از عمق جريان‌ها آگاه بود، بر خلافت مولا ٧ اصرار مى‌ورزيد. بدين سان، پس از به خلافت رسيدن على ٧، يار، همكار و بازوى پرتوان مولا بود و پيروى از امام ٧ و اخلاص در برابر او، آميزه جانش بود. على ٧ نيز براى مالك، احترام ويژه‌اى قائل بود و ديدگاه‌هايش را در مسائل، محترم مى‌شمرد.

مالك بر ابقاى ابو موسى در حكومت كوفه نظر داشت. على ٧ نيز با آن كه از اعماق انديشه ابو موسى آگاهى داشت و به ابقاى او نظر نداشت، نظر مالك را پذيرفت.

مالك، قبل از آغاز جنگ جمل و در هنگامى كه ابو موسى، مردم را از همراهى با على ٧ باز مى‌داشت، به كوفه رفت و ابو موسى را كه على ٧ او را عزل كرده بود از كوفه بيرون كرد و مردم را براى حمايت از مولا ٧ و همراهى در نبرد عليه جمليان، بسيج كرد. نقش وى در جنگ جمل، شگرف و تعيين‌كننده بود و فرماندهى جناح راست سپاه را به عهده داشت. در آويختن او با عبد اللّه بن زبير در اين جنگ، مشهور است.