دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٥ - ٧٧ قثم بن عباس

پس از پيامبر خدا، على ٧، همه‌كاره و جانشين است.

پس فضل بن عبّاس گفت: اى قبيله قريش و بويژه اى بنى تَيم! شما جانشينى پيامبر ٦ را به سبب [نزديكى به‌] پيامبر ٦ گرفتيد، در حالى كه ما شايسته آنيم و نه شما.

اگر ما اين خلافت را كه شايسته‌اش هستيم طلب مى‌كرديم، ناخشنودى مردم، بيش از آن بود كه ديگران به خلافت رسند و اين، از سرِ حسادت و كينه‌اى است كه با ما دارند و ما مى‌دانيم كه سرور ما پيمانى [با پيامبر ٦‌] دارد كه بدان خواهد رسيد.

٧٧

قُثَم بن عبّاس‌

قُثَم بن عبّاس بن عبد المطّلب قُرَشى هاشمى، پسر امّ فضل (لبابه، دختر حارث) است. او از ياران پيامبر خدا و برادر رضاعى يكى از حَسَنين ٨ است. او را به شناخت استوار و فضل و فضيلت ستوده‌اند.

قُثَم در تمام مدّت خلافت على ٧، فرماندار مكّه‌[١] و طائف بود و به سال ٣٨ هجرى، اميرىِ حج را به عهده داشت.[٢]

به هنگام يورش بُسر بن ارطات به مكّه، قُثَم از مكّه بيرون رفت و پس از خروج بُسر، به مكّه بازگشت.

[١] در تاريخ خليفة بن خيّاط: ص ١٥٢ و نهج البلاغة: نامه ٦٧، آمده است:« كارگزار او در مكّه بود».

[٢] در تاريخ اليعقوبى: ج ٢ ص ٢١٣، آمده است:« ... و در سال ٣٧ هجرى قثم بن عبّاس، حج را براى مردم، برگزار كرد و گفته شده است: عبد اللّه بن عبّاس».