دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٣ - ٤٦ سهل بن حنيف

على ٧ به روزگار خلافتش او را به حكومت شام برگزيد؛ امّا سربازان معاويه او را از ميانه راه، بازگرداندند. سپس مدّتى او را به حكومت مدينه گماشت تا اين كه در جنگ صِفّين، وى را به لشكرش فراخواند و تمّام بن عبّاس را به جانشينى او نهاد.

او در جنگ صفّين، فرماندهى سواره نظام سپاه بصره را به عهده داشت. پس از آن، فرماندار فارس شد؛ امّا به لحاظ تشنّج و هرج و مرجى كه در آن ديار به وجود آمده بود، على ٧ به پيشنهاد كسانى چون ابن عبّاس، زياد بن ابيه را به جاى وى منصوب كرد كه تفصيل آن گذشت. او به سال ٣٨ هجرى، در كوفه درگذشت و امام ٧ در مراسم تدفين وى از او به بزرگى ياد كرد.

٦٤٩٥. الاصول الستّة عشر به نقل از ذريح محاربى: امام صادق ٧ از سهل بن حُنَيف، ياد كرد و فرمود: «از نقيبان‌[١] بود».

گفتم: از نقيبان دوازده‌گانه پيامبر خدا؟ فرمود: «آرى. از كسانى كه از ميان هفتاد نفر، برگزيده شدند».

[١] در شب بسته شدنِ بيعت عقبه ميان پيامبر خدا و انصار مدينه، پيامبر ٦ دوازده نقيب( سرگروه) را از ميان آنان بيرون كشيد كه عبارت بودند از: اسعد بن زراره، براء بن معرور، عبد اللّه بن حزام( يا ابو جابر بن عبد اللّه)، رافع بن ملك، سعد بن عباده، منذر بن عمرو، عبد اللّه بن رواحه، سعد بن ربيع، عُبادة بن صامت( كه همه اينان از خزرج بودند) و اسيد بن حضير، سعد بن خُثَيمه، ابوالهيثم بن تيّهان( كه اينان از اوس بودند). جبرئيل، آنها را معرّفى كرد و به پيامبر ٦ گفت كه به عدد نقيبان موسى در ميان بنى‌اسرائيل، نقيب برگزيند( ر. ك: بحارالأنوار: ج ١٩ ص ١٣ ٤٣) و برخلاف روايت متن، نامى از سهل بن حنيف در اينها نيست.