دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٨١ - ٨١ قيس بن سعد بن عباده

٦٦١٣. تاريخ الطبرى به نقل از زُهْرى: از ابتداى خلافت على ٧، قيس بن سعد بن عُباده، فرماندار مصر بود. او پرچمدار انصار در كنار پيامبر خدا و صاحبْ‌نظر و شجاع بود و معاوية بن ابى سفيان و عمروعاص مى‌كوشيدند تا او را از مصر، بيرون كنند تا خود بر آن جا مسلّط شوند؛ امّا قيس با زيركى و كياست، خود را حفظ مى‌كرد و آن دو [، تا قيس در مصر بود]، نه توانستند به او دست يابند و نه توانستند مصر را فتح كنند.

٦٦١٤. تاريخ الطبرى به نقل از سهل بن سعد: چون عثمانْ كشته شد و على بن ابى طالب ٧ كار را به دست گرفت، قيس بن سعد انصارى را فرا خواند و به او فرمود: «به سوى مصر، حركت كن كه تو را به حكومت آن جا گماردم، و بار سفر بند و افراد مورد اطمينان را و آنها را كه دوست دارى همراهت باشند، گِرد آور تا با سپاه، وارد مصر شوى؛ چرا كه اين براى دشمنت هراسناك‌تر و براى دوستت، عزّت‌بخش‌تر است، و چون به آن جا درآمدى إن شاء اللّه به نيكوكار، نيكويى كن و بر شبهه‌افكن، سخت بگير و با عام و خاص، نرم باش كه نرمى، مبارك است».

قيس بن سعد به ايشان گفت: اى امير مؤمنان! خدا تو را رحمت كند! آنچه گفتى، فهميدم؛ امّا اين گفته‌ات كه: «با سپاه به آن جا برو»، به خدا سوگند، اگر نتوانم جز با سپاهى از مدينه به آن جا درآيم، هرگز به آن جا نمى‌روم.

من سپاه را براى تو مى‌گذارم تا اگر به آنان نيازمند شدى، به تو نزديك باشند، و اگر خواستى آنها را به جايى بفرستى، نيروى تو براى آن‌جا باشند. من تنها و با خانواده‌ام به سوى مصر مى‌روم.

امّا اين كه مرا به نرمى و نيكوكارى سفارش كردى، همانا كه براى آن، از خداوند عز و جل يارى گرفته مى‌شود.

پس قيس بن سعد با هفت همراه رفت تا به مصر درآمد.

٦٦١٥. امام على ٧ در نامه‌اى كه هنگام گماردن قيس بن سعد به حكومت مصر به مردم آن جا نوشت و همراه قيس فرستاد: قيس بن سعد بن عُباده را به عنوان امير به سويتان فرستادم. پس يارى‌اش دهيد و از او حمايت كنيد و او را در كار حق، كمك نماييد.