تصميم بر جهاد داشتند، لوازم آنرا آماده مى كردند، ولى خدا حركتشان را مكروه ساخت وبازشان داشت وگفته شد همچون از كار افتادگان به خانه بنشينيد.اگر با شما بيرون مى آمدند، در كارتان جز تباهى نمى افزودند، در صفوف شما به منظور فتنه جويى وارد مى شدند ودر ميان شما زودباورانى (عرب به افراد دهن بين «سماع» مى گويد) هستند، خدا ستمكاران را مى شناسد.از پيش نيز فتنه جويى كرده اند وكارها را بر تو آشفته اند تا حق پيروز شد و فرمان خدا با اينكه كراهت داشتند، آشكار گشت».

٤ـ «تخلّف جويان (از جنگ تبوك) از مخالفت با رسول خدا خوشحال شدند ودوست نداشتند كه با اموال وجانهاى خود در راه خدا جهاد كنند(وبه يكديگر وبه مؤمنان) گفتند، در اين گرما حركت نكنيد، به آنها بگو آتش دوزخ از اين هم گرمتر است اگر بفهمند».

٥ـ «هرگاه خدا تو را به سوى گروهى از آنها باز گردانيد و از تو خواستند (كه در جنگهاى آينده) شركت كنند( وبه سوى جبهه جنگ) بيرون آيند بگو هرگز (حق نداريد) با ما بيرون آمده وبا دشمنان ما بجنگيد، زيرا شما در مرتبه اوّل به تخلّف تن داديد، باز هم با متخلّفان بمانيد».

٦ـ «جمعى از باديه نشينهاى معذور آمدند تا به آنها اذن داده شود( در جهاد شركت نكنند) ولى كسانى كه به خدا ورسول او دروغ گفته بودند در خانه هاى خود نشستند. وبه زودى عذاب دردناكى به افرادى از آنها كه كافر شده اند خواهد رسيد.بر افراد ضعيف، مريض وبى بضاعت(در ترك جهاد) اشكالى نيست به شرط اينكه نسبت به خدا ورسول او اخلاص ورزند(در اين وضع آنها نيكوكارند) وبر نيكوكاران ايرادى نيست خدا آمرزنده ورحيم است.وهمچنين بر افرادى كه پيش تو آمدند تا مركبى در اختيار آنها بگذارى، تو گفتى مركبى كه شما را بر آن سوار كنم ندارم وآنها از غم اينكه وسيله اى براى آنها نبود كه در راه خدا صرف كنند با چشم اشگبار از پيش تو برگشتند (ايرادى نيست).اشكال بر آن ثروتمندانى است كه از تو اذن مى گيرند(كه در