منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٥٩
٢ـ در لغت عرب لفظ «اِلَّ» گاهى در معنى خويشاوندى وگاهى در عهد وپيمان به كار مى رود و از باب نمونه:
لعمرك ان إلّك من قريش *** كالِّ السقْب من رأل النعام
«به جان تو سوگند خويشاوندى شما با قريش بسان خويشاوندى بچه شتر است با تخم شتر مرغ ـ يعنى ميان شما وآنان پيوند وخويشاوندى وجود ندارد همان طور كه ميان آن دو وجود ندارد».
در اين شعر لفظ «اِلَّ» به معنى خويشاوندى است همچنانكه در شعر ديگرى به معنى پيمان است، چنانكه مى گويد:
وجدناهم كاذباً إلّهم *** وذو الإلّ والعهد لا يكذب
«پيمان آنان را دروغ يافتيم وصاحب پيمان دروغ نمى گويد».
آيات مورد بحث، لفظ «الّ» با لفظ «ذمّه» همراه هم آمده است چون مقصود از لفظ «ذمّه» همان پيمان است طبعاً مقصود از «الّ» پيوند وخويشاوندى خواهد بود.
***
٣ـ در آيه «نهم» به يكى ديگر از رازهاى اين بسيج عمومى اشاره مى كندومشركان را بسان جامعه يهودى قلمداد مى نمايد كه آيات الهى را به بهاى كمى مى فروختند.
قرآن جامعه يهود را با آيه زير مورد خطاب قرار مى دهد:
(وَلا تَشْتَرُوا بِ آياتِي ثَمَناً قَلِيلاً وَ إِيّايَ فَاتَّقُونَ) .[١]
«آيات خدا را به بهاى كم معاوضه نكنيد و از مخالفت با من بپرهيزيد».
[١] سوره بقره، آيه ٤١.