هم از نظر كار وكوشش وسعى وتلاش براى كسب رضايت خدا در درجه استوار وبس ستوده اى باشد وقتى عمل وكار خود را با آن مقام مى سنجد، كار خود را شايسته مقام ربوبى ندانسته وبه قصور خود اعتراف مى نمايد وپيوسته مى گويد:«ما عَبَدْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ» .

مسلم در صحيح خود از فردى به نام «مزنى» نقل مى كند كه پيامبر (صلى الله عليه وآله) فرمود:«إِنّهُ لَيُغانُ عَلى قَلْبي وَ إِنّي لأَسْتَغْفِرُ اللّهَ في اليَومِ مائة مرَّة» [١]: «پرده هايى بر قلب من هجوم مى آورد و من هر روز صد مرتبه استغفار مى كنم».

مفسّران حديث در توضيح حديث فوق لطايفى را ذكر كرده اند كه به حق ظريف وزيبا است.[٢]

باز پيامبر طبق نقل مسلم در صحيح خود فرمود:«يا أَيُّهَا النّاسُ تُوبُوا إِلى اللّهِ فَإِنّي أَتُوبُ إِلَى اللّهِ مائةَ مَرَّة» : «اى مردم به سوى خدا باز گرديد و من هر روز صد مرتبه توبه مى كنم».

ما در گذشته در كتاب پرسشها وپاسخها اين مطلب را به نوعى مطرح كرده و از آن پاسخ داده ايم براى تكميل مطلب آن را به گونه زير در اين جا مطرح مى كنيم:

آيا استغفار با معصوم بودن منافات دارد؟ با اينكه مى دانيم پيامبر وامامان (عليهم السلام) معصوم از گناه هستند وهيچ گاه از آنها گناه صادر نمى شود، در عين حال در برخى از دعاهايى كه از آن بزرگواران رسيده است، ديده مى شود كه آنان در ظاهر اقرار به گناه خود كرده و از پيشگاه پروردگار، خواستار آمرزش گناهان خويش شده اند.

نمونه ها

مثلاً در دعاى معروف «كميل» على (عليه السلام) به پيشگاه خدا عرض مى كند:

[١] صحيح مسلم، ج٨، ص ٧٢، باب استحباب الاستغفار و الاستكشار منه، لفظ يغان صيغه مجهول از ماده «غين» به معنى ستر و پرده و ابر است.
[٢] به شفاى قاضى عياص مراجعه فرماييد.