منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٢٨
زمخشرى در ذيل آيه (اَلْحَمْدُللّهِ رَبِّ الْعالَمينَ)مى نويسد:
منظور از عالم، فرشتگان وجن وانس مى باشد وبعضى گفته اند كه منظور همه مخلوقات خدا است كه به وسيله آن، علم به وجود آفريدگار جهان حاصل مى شود و اين كه به صورت جمع گفته شده است براى اين است كه همه افراد آن را شامل گردد.[١]
نتيجه اين كه خواه «عالمين» در آيات ديگر قرآن مجيد به معناى انسانها باشد يا به معناى انسانها وجن ها وفرشتگان يا به معناى همه جهان خلقت، در آيه مورد بحث حتماً منظور، انسانها ومطلق صاحبان عقل مى باشد، البته صاحبان عقلهايى كه مكلَّف باشند يعنى از طرف خدا موظف باشند كه از روى اختيار كارهايى را انجام بدهند.
زيرا كلمه «نذير» كه در آيه مورد بحث وجود دارد بزرگترين دليل بر اين است كه منظور از «عالمين» در اين آيه كسانى هستند كه قابل بيم وانذار باشند وآنها فقط صاحبان عقل و كسانى كه به تكاليف الهى مكلّف هستند، مى باشند.
بنابراين ، از اين آيه به خوبى استفاده مى شود كه رسالت وانذار قرآن وپيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله)مربوط به همه زمانها وهمه مردم است واختصاص به زمان و مردمى معيّن ندارد، زيرا آيه به طور مطلق وبدون قيد وشرط مى گويد: قرآن يا پيامبر را براى اين فرستاديم تا نذير وبيم دهنده همه انسانها باشد، هرگز آن را به زمان ومكان خاصى محدود نساخته است.
پاسخ به يك سؤال:ممكن است گفته شود كه چون در برخى از آيات ونيز در استعمالات عرب كلمه «عالمين» به معناى «جمعيت زيادى از انسانها»به كار مى رود، پس به طور جزم و قطع نمى توان گفت منظور از «عالمين» در آيه مورد بحث، همه جهانيان مى باشد زيرا احتمال دارد در آيه هم منظور همان «جمعيت زياد» باشد يعنى خداى متعال قرآن را فرستاد تا بيم دهنده جمعيتهاى زيادى باشد
[١] تفسسير كشّاف، ج١، ص ١١.