منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣١٩
يكى از آنان است از اين لحاظ ازدواج با همسر سابق زيد براى او اشكالى ندارد، آرى او پيامبر وفرستاده خدا است وپيوسته از اوامر خدا پيروى مى كند واين ازدواج هم به فرمان خدا بوده است; آرى او پدر شما نيست، بلكه خاتم پيامبران وآخرين پيامبر الهى است كه باب نبوت وپيامبرى به وسيله او ختم شده وپس از او پيامبر ديگر و شريعت ديگرى نخواهد آمد و شريعت وپيامبرى او تا روز قيامت باقى خواهد ماند».
لفظ «خاتم» در «خاتم النبيين»
لفظ «خاتم»را در آيه به چند صورت مى توان خواند، ولى اختلاف در تلفظ آن، كوچكترين اثرى در مفاد ومعنى آن پديد نمى آورد، اينك احتمال هاى مختلف آن:
١ـ «خاتِم» بر وزن حافظ كه به صورت اسم فاعل است، ومفاد آن ختم كننده است.
٢ـ «خاتَم» به فتح تا، بر وزن عالَم (جهان) ومعناى آن آخر وآخرين است.
٣ـ «خاتَم» به همان صورت دوّم، ولى به معناى چيزى كه با آن اسناد و نامه ها را مهر مى كردند.
٤ـ «خاتَمَ» به فتح تا و ميم بر وزن ضارَبَ (فعل ماضى باب مضاربه» يعنى كسى كه باب بعثت پيامبران الهى را ختم كرد.
خلاصه اين كه لفظ خاتم را به هرنحو بخوانيم، معناى آيه اين است كه محمّد (صلى الله عليه وآله) آخرين پيامبر الهى است وپيامبرى ونبوّت با آمدن او ختم شده و پس از او پيامبر وكتاب وشريعت ودين ديگرى نخواهد آمد.
در طول ١٤ قرن كه از آغاز اسلام مى گذرد، در تمام كتابهاى لغت وتفسير لغت خاتم وخاتم النبيين به همين معنا كه بيان شد، تفسير شده، وهيچ كس در معناى آن اختلاف نكرده است، براى اطمينان بيشتر مى توانيد به تفاسير قرآن مجيد