١ـ (وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً) (اسراء/٧٩) :«براى نماز نافله در برخى از شب برخيز تا خدا تو را براى مقام بس پسنديده اى برانگيزد».

اكنون بايد ديد مقصود از مقام محمود چيست؟ مقامى كه هركس پيامبر را بر آن مقام ببيند، به تحسين او مى پردازد؟

طبرسى مى گويد: مفسّران اسلامى اتّفاق نظر دارند كه مقصود از آن، همان مقام شفاعت است ومى گويند:پيامبر در روز رستاخيز لواء الحمد(پرچم سپاس و ستايش) را به دست مى گيرد و همه پيامبران زير آن لواء گرد مى آيند و او نخستين كسى است كه شفاعت مى كند و شفاعت او پذيرفته مى شود.[١]

زمخشرى مى نويسد: چه مقامى بالاتر از مقام شفاعت كه مايه ستايش تمام اهل محشر مى گردد[٢] روايات اسلامى در اين مورد اتّفاق نظر دارند كه مقصود از آن همان مقام شفاعت است. سيوطى در كتاب الدّر المنثور و سيد هاشم بحرانى در تفسير برهان احاديثى را كه «مقام محمود» را به شفاعت تفسيرمى كنند آورده اند.[٣]

٢ـ (وَ لَلآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الأُولى* وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى) (الضّحى/٥ـ٦): «سراى ديگر براى تو از اين جهان بهتر است، خدا به زودى آن قدر به تو مى بخشد كه راضى شوى!».

از اين كه آيه نخست درباره روز رستاخيز سخن مى گويد، طبعاً زمان و كمال اين «عطاى رضايت آفرين» در همان زمان خواهد بود.

از آنجا كه پيامبر رحمة لِلْعالمين است، نمى تواند در چنين روزى از فكر امّت بيرون آيد، وآنچه كه مى تواند رضايت او را تحصيل كند نجات گروه هايى از امّت

[١] مجمع البيان، ج٣، ص ٣٥.
[٢] كشّاف، ج٣، ص ٤٣٥.
[٣] الدر المنثور، ج٤، ص ١٩٧; برهان، ج٢، ص ٤٣٨ـ ٤٤٠.