چيزى نگذشت كه ميان اين دو قبيله، آتش جنگ برافروخته شد و قريش با ارسال سلاح به هم پيمانهاى خود ميثاق خود را با پيامبر عملاً شكست پيمان شكنى قريش پيامبر (صلى الله عليه وآله) را بر آن داشت كه سال هشتم هجرت(دو سال پس از پيمان حديبيه) مكّه را محاصره نمايد وسرانجام پايگاه شرك سقوط كرد وبه دست مسلمانان افتاد وگروهى از قريش وطوايف ديگر اسلام آ وردند. ولى گروهى در اطراف واكناف در شرك خود باقى ماندند.

از اين بيان روشن مى گردد مقصود از جمله(إلى الّذين عاهَدتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ) همان قريش پيمان شكن وهم پيمانان آنان است كه بر شرك ودوگانه پرستى خود باقى مانده بودند.

ب: آيه سيزدهم از سوره برائت نيز بر اين مطلب گواهى مى دهد ونشان مى دهد كه مقصود از پيمان شكنان، قريش است زيرا پيمان شكنان را اين چنين معرفى مى كند :

(أَلا تُقاتِلُونَ قَوماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ وَ هُمْ بَدَؤُكُمْ أَوَّلَ مَرَّة).

«چرا با گروهى كه پيمان خود را شكسته اند و تصميم گرفته اند كه پيامبر را از وطن خود بيرون كنند و آنان دشمنى را با شما آغاز كرده اند، جنگ نمى كنيد؟».

ناگفته پيداست يك چنين گروهى با چنين صفتى جز قريش وهمپيمانان آنان كسى ديگر نيست.

***

٣ـ مقصود از (يوم الحجّ الأكبر) همان روز «منى» روز دهم ذيحجة الحرام است.ودر اين جمله لفظ «اكبر» را صفت «يوم» بگيريم وبگوييم مقصود روز حج است كه آن، روز بزرگ است ودر حقيقت روز «منى» همانطور كه روز حج است