براى الهام، ارزش خاص قائل شده است ومعتقد است كه روشن بينان بدون استفاده از حواسّ خود، افكار ديگران را درك مى كنند و حوادث دور ، از لحاظ مكان وزمان را كم وبيش مى بينند و آن را يك موهبت استثنايى مى داند كه جز افراد معدودى از آن برخوردار نيستند. اين دانشمند روانكاو كوشيده است كه در اين بحث مطالب علمى ويقينى را از احتمالات جدا كند و انسان را مجموعه اى از مطالعات وتجربياتى كه در تمام اعصار و در همه كشورها انجام شده، در نظر بياورد و از اين طريق توانسته است بسيارى از شكلهاى فعاليّت انسانى را مطالعه كند. در اينجا براى اين كه خوانندگان گرامى با نظريه اين دانشمند در باره الهام بيشتر آشنا شوند خلاصه گفتار او را مى آوريم:

«به يقين اكتشافات علمى تنها محصول واثر فكر آدمى نيست ونوابغ علاوه بر نيروى مطالعه ودرك قضايا، از خصايص ديگرى چون اشراق برخوردارند; با اشراق چيزهايى را كه بر ديگران پوشيده است مى يابند وروابط مجهول را بين قضايايى كه ظاهراً با هم ارتباط ندارند، مى بينند ووجود گنجينه هاى مجهول را به فراست در مى يابند، تمام مردان بزرگ الهى از موهبت اشراق برخوردارند وبدون دليل وتحليل، آنچه را كه دانستنش اهميت دارد مى دانند، يك مدير واقعى احتياجى به محك هاى هوش و اوراق اطلاعاتى براى انتخاب مرئوسين خود ندارد، يك قاضى خوب بدون توجه به جزئيات مواد وتبصره هاى قانون، وحتى گاهى به گفته «كاردوزو» با در دست داشتن ادعا نامه غلط مى تواند حكم صحيح بدهد، يك دانشمند بزرگ، خود به خود به سوى راهى كه منجر به كشف تازه اى خواهد شد كشانده مى شود اين همان كيفيتى است كه پيشتر، الهام ناميده مى شد».

«دانشمندان را مى توان به دو دسته تقسيم كرد: يكى منطقى وديگرى اشراقى، ترقى علوم مرهون اين هر دو دسته است، در علوم رياضى كه اساس وپايه كاملاً منطقى دارد نيز اشراق سهم بسزايى دارد ميان رياضى دانان هم اشراقى مى توان يافت وهم منطقى«هرميت» و «ايرشتراس» اشراقى، «برتران» و «ريمان» منطقى، بودند.