إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّة بِشَهِيد وَ جِئْنابِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهيداً)(نساء/٤١):«حال آنان چگونه است آن روز كه براى هر امّتى گواهى بر اعمالشان مى آوريم وتو را گواه بر اعمال آنها قرار مى دهيم».

در اين آيه، پيامبر شاهد وگواه بر پيامبران پيشين است در حالى كه در(شاهداً) ودر آيه اى كه هم اكنون يادآور مى شويم، وى شاهد وگواه بر اعمال امّتِ خود مى باشد:

(وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعمَلُونَ)(توبه/١٠٥):

«بگو هر كارى مى خواهيد انجام دهيد به زودى خدا و رسول او و افراد با ايمان اعمال شما را مى بينند و به زودى به سوى خداى آگاه از پنهانى و آشكار، بازگردانيده مى شويد، وشما از آنچه كه انجام داده ايد، گزارش مى دهد».

در اين آيه مؤمنون بسان خود پيامبر، آگاه از اعمال منافقان معرفى شده اند، مسلّماً مقصود، همه افراد با ايمان نيست، بلكه گروه خاصى هستند كه از آنان به افراد معصوم تعبير مى آوريم.

و اينكه آگاهى پيامبر از اعمال امّت چگونه انجام مى گيرد، مورد بحث ما نيست ولى مسلّم است كه اعمال آنان بر او عرضه مى شود.

بحث در باره واقعيت اين گواهى و رؤيت اعمال و حفظ و صيانت بر آنها و نحوه شهادت دادن در گرو بحث مفصّلى است كه در كتاب «مفاهيم القرآن» تحت عنوان «الشهداء من القرآن» انجام داده ايم اميد است كه به زودى منتشر گردد.

در اين جا سخن را در باره تشريح حيات و زندگى وخصوصيات پيامبر در قرآن كوتاه مى كنيم ومطمئن هستيم كه اين نوشتار ترسيمى نارسا از حيات و زندگى او مى باشد، و طبعاً پوزش صميمانه نگارنده را پذيرفته و او را از نظر قصور ويا تقصير