منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٥٢
در آيه بعد، علّت گزينش شب را براى تهجّد بيان مى كند و آن اين كه مقدار تأثير عبادت به آرامش محيط و فراغت قلب بستگى دارد، از اين جهت، عبادت نيمه شب، از نظر تأثير، عميق تر، و از نظر گفتار، استوارتر است و در اين شرايط، گفتار از دل برمى خيزد و با آن تطبيق مى كند در حالى كه روز فارغ از غوغا و سعى و تلاش و رفت وآمد نيست وبا اين گرفتارى نه وقت كافى هست ونه فراغت قلب، چنانكه مى فرمايد:(إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْأً وَأَقْوَمُ قيلاً* إِنّ لَكَ فِي النَّهارِسَبْحاً طَويلاً) . پديده نيايش نيمه شب، مايه پابرجايى و استوارى در گفتار است.
انسان كامل به حكم اين كه يك موجود امكانى و از نظر قوا و نشاط روحى محدود است به هنگام انجام وظيفه، خصوصاً به وقت مقابله با جاهلان وافراد نادان، با يك نوع كم نشاطى و افسردگى روبرو مى گردد كه اگر افزايش يابد مايه دلسردى در انجام وظيفه مى شود، براى زدودن هر نوع زنگار دل، عبادت بهترين وسيله ارتباط با كانون قدرت و مركز كمال است كه به روح و روان ، نيرو و نشاط بيشترى مى بخشد.
٣ـ در سوره مزمّل آياتى است كه حاكى از قيام پيامبر (صلى الله عليه وآله)با گروهى از مؤمنان براى عبادت در شب مى باشد، چنانكه مى فرمايد:(إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ و َطائِفَةٌ مِنَ الَّذينَ مَعَكَ)(مزمل/٢٠).
«خداى تو مى داند كه تو با جمعى از افرادى كه با تو هستند نزديك به دو سوّم و يا نصف و يك سوّم شب را به عبادت مى گذرانى».
در حالى كه خدا عبادت در شب را براى رسول گرامى (صلى الله عليه وآله) «نافله» مى داند ولى با اين حال، حضرتش به اندازه اى به آن امر قيام كرد كه قدمهاى او ورم كرد و آيه ذيل در اين مورد نازل گرديد:
(طه* ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرآنَ لِتَشْقى* إِلاّ تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشى) (طه/٢ـ٣).
«قرآن را بر تو نازل نكرديم كه خود را به زحمت بيفكنى بلكه مايه يادآورى