محدّثان شيعه وهمچنين سى تن از محدّثان اهل تسنن[٢]مى گويند كه آيه در روز غدير خم نازل گرديده; روزى كه خدا به پيامبر مأموريت داد كه على (عليه السلام) را به عنوان مولاى مؤمنان معرفى كند.

ولايت وجانشينى امام از پيامبر، از موضوعات خطير وپراهميت بود كه جاداشت ابلاغ آن مكمّل رسالت گرديده وخوددارى در بيان آن مايه نقص در امر رسالت شمرده شود.

همچنين جا داشت كه پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله)از نظر محاسبات اجتماعى، خوف ورعبى به خود راه دهد زيرا وصايت وجانشينى شخصى مانند على (عليه السلام) كه بيش از ٣٣ بهار از عمر او نگذشته بود، بر گروهى كه از نظر سن وسال، از او بالاتر بودند، بسيار سخت ودشوار بود. گذشته بر اين، خون بستگان همين افراد كه دور پيامبر را گرفته بودند، در صحنه هاى نبرد با شمشير على (عليه السلام) ريخته شده بود وحكومت چنين فردى بر يك ملّت كينه توز بسيار گران بود.

علاوه بر اين، على (عليه السلام) پسر عموى پيامبر (صلى الله عليه وآله)وداماد وى بود. تعيين چنين فردى براى خلافت در نظر افراد كوتاه بين ـ كه وجود چنين افراد در تمام جوامع بشرى كم نيست ـ سبب مى شد كه آن را به يك نوع تعصّب فاميلى حمل كنند وبه صورت

[١] فخر رازى در تفسير كبير، جلد ٣، صفحه ٦٣٥، احتمالات دهگانه اى در موضوع مأموريت پيامبر داده است، در حالى كه هيچ٣كدام از آنها علاوه بر اينكه مدرك درستى ندارند، واجد دو شرطى كه از آيه در باره موضوع مأموريت استفاده نموديم، نيست واكثر آنها چندان اهميتى ندارند كه عدم ابلاغ آنها لطمه به رسالت پيامبر بزند و نه ابلاغ آنها مايه ترس و رعب شود.اينك بيان برخى از احتمالات:
الف: آيه مربوط به حكم رجم وسنگسار كردن زنان و مردان آلوده است.
ب: آيه، در باره انتقاد يهود از پيامبر نازل شده است.
[٢] به كتاب الغدير، ج١ مراجعه فرماييد.