از شخصى مانند على ساخته نبود، از اين نظر نقض بيعت كردند وبه بهانه عمره از «مدينه» بيرون رفتند وبا كمك عايشه همسر پيامبر وبذل وبخششهاى فراوان توانستند عدّه اى را دور خود جمع كنند، وپس از كشتن عدّه اى از شيعيان ودوستان على (عليه السلام)بصره را پايگاه خود قرار دادند.

در اين موقع على (عليه السلام) با لشكر انبوهى در نزديك بصره فرود آمد. هنگامى كه دو سپاه با هم روبرو شدند على (عليه السلام)سپاه دشمن را با جمله هاى زير مخاطب ساخت:

«آيا بر شما ستم كرده ام و زر و زيور دنيا را به خود وفرزندانم اختصاص داده ام. ودر اجراى حدود الهى تبعيض قائل شده ام؟» همگى گفتند: نه، سپس فرمود: «ما لبيعتي تنكث وبيعة غيري لا تنكث؟» :چرا بيعتى را كه با من كرده بوديد، شكستيد ولى بيعتى را كه با ديگران داشتيد، محترم شمرديد؟!

هنگامى كه سخن به اينجا رسيد رو به سپاه خود نمود و فرمود:«إِنّ اللّه يقول في كتابه:(وَ إِنْ نكثوا أيمانهم من بعد عهدهم...)ودر آخر اضافه نمود:«انّها لأصحاب هذه الآية وما قوتلوا منذ نزلت»، يعنى اين گروه مصداق اين آيه هستند واين فرمان آسمانى تا حال اجرا نشده است. يعنى تا روز «جمل» يا پيمان شكن در كار نبود ويا آنكه با آنان جنگ نشده بود.[١]

نظر ابن عباس در مورد آيه

بسيارى از مفسّران از «ابن عباس» نقل كرده اند كه شأن نزول آيه، رؤساى «قريش» بوده اند، ولى به طور يقين اين نقل بى اساس است، زيرا سوره برائت در سال نهم هجرت، نازل گرديده ورؤساى «قريش» در سال هشتم هجرى پس از فتح مكه همگى اسلام اختيار كرده بودند و در رديف مسلمانان در آمده بودند، وشأن

[١] تفسير نور الثقلين، ج ٢، ص ١٨٩.