٤ـ حقيقت«اشتراء» همان تبديل دو چيز با يكديگر است، از اين جهت در لغت عرب پس از لفظ «اشتراء» دو لفظ مى آيد: يكى بدون «باء» ودوّمى همراه با «باء» ، چيزى كه با حرف «باء» همراه نيست آن را دريافت مى كند،[١] چيزى كه با «باء» همراه باشد. از دست مى دهد مانند: «اشتريت هذا بهذا= خريدم اين را در برابر آن»، ودر آيات مورد بحث چون لفظ «آيات» همراه با حرف «باء» است، مفاد آيه چنين مى شود كه آن با از دست دادن آيات الهى، كالاى مختصرى را بدست آوردند!

از اين بيان روشن مى گردد كه راه صحيح در ترجمه لفظ «اشتراء» در قرآن اين است كه آن را به معنى «مبادله» وتعويض تفسير كنيم.

***

٥ـ در آيه يازدهم، عاليترين روح برادرى تجلّى نموده وبار ديگر سيماى بشردوستانه اسلام، از طريق مفاد آن نمايان گرديده است وراه را براى بازگشت مشركان به آغوش اسلام، باز نهاده است ونداى عفو خود را كه در آيه «پنجم» نيز يادآور شده بود. در اين آيه تكرار مى كند.وجنايتهاى گذشته مشركان را كه به كشتار گروه بى گناه منجر شده بود. ناديده مى گيرد ومى فرمايد:

(فَإِنْ تابُوا وَأَقامُوا الصَّلوةَ وَآتَوُا الزَّكوةَ)

«اگر توبه نمايند ونماز بگزارند وزكات بدهند».

مقصود از توبه، همان بازگشت به سوى خدا است، هرگاه به مشرك خطاب كند كه توبه نمايد مقصود ترك امورى است كه او را از يكتاپرستى باز مى دارد وبه

[١] امير مؤمنان در مقام شكايت از كسانى كه دور او را گرفته ولى يار صميمى نبودند به درگاه الهى عرض مى كند: «اللّه بدّل لي بهم خيراً» قرآن در نكوهش بنى اسرائيل مى فرمايد:(أَتَسْتبدلون الّذي هو أدنى بالّذي هو خير) وآنچه در متن گفته شد يك قاعده كلى در لفظ «تبديل» و «استبدال» است.