١ـ جمله (فَسيحُوا فِي الأَرضِ أَرْبَعَة أَشْهُر) ، به مشركان مهلت مى دهد كه چهار ماه آزادانه در روى زمين بگردند، يك چنين آزادى موقّت يكى از افتخارات حكومت جوان اسلام است كه به دشمن مهلت مى دهد كه در اين مدّت بينديشند، شايد از طريق عقل وخرد، راه سعادت را پيدا كنند ويا به هركجا كه بخواهند پناه ببرند واگر براى صف آرايى نياز به تجهيز دارند، خود را مجهّز سازند واگر دولت جوان اسلام، اهل صداقت نبود مى توانست با يك شبيخون همه را درهم بكوبد ومتلاشى سازد.

٢ـ مقصود از جمله(إلى الَّذينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ)چه كسانى هستند؟ پاسخ به اين سؤال بستگى به اين دارد كه كمى با تاريخ اسلام آشنا شويم ودر آيات شانزده گانه قطعنامه دقت نماييم. تشريح هر دو مطلب:

الف: پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله) در سال ششم هجرى در نقطه اى به نام «حديبيه» (محلى است در نزديكى مكه) بامشركان قريش، پيمان عدم تعرّض بست وطرفين با تنظيم صلحنامه اى بشرح زير از يكديگر فاصله گرفتند:

١ـ مشركان ومسلمانان مدّت ده سال متعرّض يكديگر نشوند.

٢ـ مسلمانان بدون آنكه به مكّه وارد شوند، از همان نقطه به مدينه بازگردند.

٣ـ مسلمانان بتوانند سال آينده به مكّه بيايند وپس از سه روز اقامت، مكّه را به عزم مدينه ترك گويند.

هنوز پيمان به آخر نرسيده بود كه سران قبيله «خزاعه» با پيامبر ورؤساى «بنى