کثیف هم می‌شود، نجس هم می‌شود، آلوده هم هست. در اسلام لباس بلند، در این حدْ بالخصوص، یک امر نامطلوب شمرده شده است. این لباس دست و پاگیر را از خودت دور کن، کوتاه کن. گفته‌اند فَطَهِّرْ هم به معنای فَقَصِّر است (اَی فَقَصِّر) یعنی پس کوتاه کن؛ نه مقصود این است که برو بشوی، بلکه یعنی کوتاه کن که آلوده نشود، نه اینکه آلوده که شد پی درپی برو بشوی.

بعضی دیگر گفته‌اند که این کنایه است. جامه‌های خودت را، آنچه را که پوشیده‌ای پاکیزه نگه دار. جامه اینجا کنایه از همسر است زیرا در قرآن همسر برای همسر «جامه» خوانده شده است : هُنَّ لِباسٌ لَکمْ وَ اَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ[١] شما جامه‌ای هستید برای همسرانتان و همسرانتان جامه‌ای هستند برای شما. کأنه آنها نواقص و معایب شما را می‌پوشانند و شما نواقص و معایب آنها را. آن وقت این آیه در حکم آیه‌ای است که می‌فرماید: قوا اَنْفُسَکمْ وَ اَهْلیکمْ نارآ وَقودُهَا النّاسُ وَ الْ حِجارَةُ[٢] یعنی ای پیغمبر! تربیت و اصلاح را از خانواده خودت شروع کن. ثِیابَک فَطَهِّرْ خانواده خودت را تطهیر کن و پاکیزه کن، یعنی اصلاح را از جامه خودت و در واقع از خدیجه شروع کن.

بعضی دیگر گفته‌اند که مقصود از ثیاب تنها خانواده نیست، بلکه تمام مردم هستند: جامعه خودت را پاکیزه کن. وَ ثِیابَک فَطَهِّرْ. یعنی تو برای این مردم به منزله تن برای لباس هستی و اینها برای تو به منزله لباس برای تن هستند. اینها جامه‌های تو هستند، جامه‌های خودت را (تقریبآ جامه می‌شود همان جامعه) جامعه خودت را پاکیزه کن.

بعضی هم گفته‌اند کنایه از خود عمل است: عمل خودت را پاکیزه نگه‌دار و پاکیزه کن، یعنی عمل خودت را اصلاح کن. و منافاتی ندارد که این جمله در آنِ واحد چند معنا در بر داشته باشد، هم آن معنای ظاهرش باشد که همین لباس ظاهری خودت را از آلودگی نگهداری کن، و هم به معنای این است که لباس خانوادگی، لباس اجتماعی و لباس عملی خودت را پاکیزه نگه دار. وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ از رُجز، از پلیدی به معنی اعم، از آنچه پلیدی هست هجرت و دوری گزین.

منّت نگذاشتن در دعوت به خدا

وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَکثِرُ منت نگذار که کار خودت را بزرگ بشماری. (این خیلی عجیب است!) شرط اصلی برای هدایت و دعوت مردم ناچیز شمردن خود است. بنای کارت بر این نباشد که دائم بخواهی سر مردم یا به خدای خودت منت بگذاری که: منم که اینقدر دارم برای این مردم زحمت می‌کشم، منم که این همه دارم فداکاری می‌کنم، من هستم که چنین می‌کنم. منت‌گذاری در کارت