مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٩٦
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٦٩٦
فرمود: روح حقیقتی است که از ملائکه برتر و بالاتر است. لذا قرآن حساب او را از ملائکه جدا میکند. تَنَزَّلُ الْمَلائِکةُ وَ الرّوحُ فیها بِاِذْنِ رَبِّهِمْ ملائکه و روح در این شب با اجازه پروردگارشان فرود میآیند.
معنی «امر»
مِنْ کلِّ اَمْرٍ. «امر» در قرآن به دو معنا به کار رفته است: گاهی به معنای فرمان الهی است: اِنَّما اَمْرُهُ اِذا اَرادَ شَیئآ اَنْ یقولَ لَهُ کنْ فَیکونُ[١] . این امر الهی اراده الهی است و اراده الهی عین ایجاد است. اگر معنی «امر» این باشد معنی آیه این است که این نزول به ایجاد الهی است. و اگر «امر» یعنی «هرکاری» (معنای متعارفی که ما به کار میبریم) معنی آیه این است که ملائکه و روح نزول پیدا میکنند به خاطر هر کاری؛ یعنی این نزول اینها با هر کاری از کارهای این عالم ارتباط دارد.
سَلامٌ هِی حَتّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ. شبی است که از سر شب تا صبح سلام است و سلامت. این شبْ سلام است به معنای اینکه درود است؛ فرشتگان درود میفرستند، با درود میآیند. و این شب سلامت است ]به این معنی که[ برای کسی که بخواهد استفاده کند، این شبْ از آفتها و وسوسهها و کیدهای شیطانی به شدت دور است[٢] .
[١] . یس / ٨٢ .
[٢] . سؤال : اگر تقدیری برای كسی بشود عوض شدنی است؟ مثلا اگر او در شب قدر خواب باشد آن تقدیر عوضمیشود؟استاد : از روایات استنباط میشود كه قضا و قدر دو نوع است: قضا و قدر قابل تبدیل و قضا و قدر غیر قابلتبدیـل. در دعاهای ماه رمضان میخوانیم: اَللّهُمَّ اِنّی اَسْئَلُكَ فی ما تَقْضی وَ تُقَدِّرُ مِنَ الاَْمْرِ الْمَحْتومِ فِی الاَْمْرِالْحَكیمِ مِنَ الْقَضاءِ الَّذی لا یرَدُّ وَ لایبَدَّلُ...(كافی ج ٤ / ص ١٦١) خدایا از تو میخواهم برای ما مقدر كنی ازنوع آن قضا و قدرهایی كه تغییر و تبدیل نمیپذیرد. پس معلوم میشود تقدیر دو نوع است: تقدیر تغییرپذیر وتقدیر تغییرناپذیر. و به همین دلیل كه بعضی تقدیرها قابل تغییر است انسان در تمام ایام سال وظیفه دعا دارد.خود دعا یعنی رابطه میان زمین و آسمان برای اینكه زمین میخواهد آسمان را تغییر بدهد. یعنی دعا بالاترینمقام بشر است. انسان به وسیله دعا میخواهد مقدرات را عوض كند. این، تأثیر زمین در آسمان و طبیعت درماوراء طبیعت است. منتها ما نمیدانیم چه قضا و قدری تغییرپذیر هست و چه قضا و قدری تغییرپذیر نیست. ماوظیفه داریم دعا كنیم. ما دعا میكنیم كه اگر احیانا تقدیر [مورد دعا] قابل تغییر باشد، با دعا تغییر كند. احیاناممكن است چیزی باشد كه تغییرپذیر نباشد. دعا به هر حال برای ما عبادت است؛ چون دعا دو اثر دارد: یكیاینكه خودش فی حد ذاته عبادت است و مقرِّب انسان است، اثر دیگرش كه اثر دوم و ضعیفش است استجابتآن است. اگر استجابت هم نشود باز استجابت شده، چون اصل دعا آن نتیجه خودش را میدهد. حال آنمطلوب به نتیجه برسد یا نرسد مسئله دیگری است.