یشْرَبونَ می‌آشامند. ممکن است کسی بگوید شاید این «می‌آشامند» هیچ به دنیا ارتباط نداشته باشد، به آخرت مربوط باشد. آیه بعد قرینه است که چنین نیست. آیه بعدش این است : یوفونَ بِالنَّذْرِ وَ یخافونَ یوْمآ کانَ شَرُّهُ مُسْتَطیرآ. وَ یطْعِمونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ مِسْکینآ وَ یتیمآ وَ اَسیرآ. در همین سیاق که می‌گوید می‌آشامند، می‌گوید: و وفا می‌کنند به نذر خود. در آخرت وفا می‌کنند یا در دنیا؟ روشن است که در دنیاست .وَ یطْعِمونَ الطَّعامَ اطعام می‌کنند؛ در آخرت یا در دنیا؟ بدیهی است که در دنیاست. یشْرَبونَ هم در دنیاست. وفا می‌کنند به پیمانی که با خدا بسته‌اند، به نذری که با خدا کرده‌اند. وَ یخافونَ... و می‌ترسند از آن روزی که شرورش پراکنده است. اکنون در دنیا می‌ترسند نه اینکه در آن روز از خود آن روز می‌ترسند. اینجا فورآ آیه یک قرینه به ما نشان می‌دهد که: وفا می‌کنند به نذر. وفای به نذر یک امر عمومی نیست که همه مردم نذری داشته باشند و وفا کنند. معلوم می‌شود یک قضیه‌ای در بین است و قصه‌ای بوده است. معلوم می‌شود این آیه اگرچه اسم افراد خاص را نبرده، دارد اشاره می‌کند به یک قضیه‌ای که واقع شده است. سیر آیه در کمال صراحت نشان می‌دهد. وفا می‌کنند به نذر. معلوم می‌شود که داستانی است و نذری است و می‌خواهد قضیه وفای به نذر را بگوید. بعد هم بیشتر تصریح می‌کند: وَ یطْعِمونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ غذا را در عین اینکه در نهایت درجه آن غذا را دوست دارند یعنی گرسنه هستند و به آن احتیاج دارند[١] ] اطعام می‌کنند [مِسْکینآ وَ یتیمآ وَ اَسیرآ. غذای خودشان را در حالی که به شدت به آن احتیاج دارند به مسکین و بار دیگر به یتیم و بار دیگر به اسیر می‌خورانند.

آزادی واقعی یک انسان (اِنّا هَدَیناهُ السَّبیلَ اِمّا شاکرآ وَ اِمّا کفورآ) یعنی این. کمال انسانیت ـکه گفتیم تکامل مساوی است با استقلال و آزادی ـ یعنی این، که باید گروهی باشند، نذری کرده باشند، به خاطر آن نذر روزه‌ای گرفته باشند، قرص نانی تهیه کرده باشند، بعد در همان حالی که به شدت احتیاج دارند، به محتاجی مثل خودشان برخورد می‌کنند، می‌آید درِ خانه: مسکینی[٢] هستم.

به او ایثار می‌کنند. انسانیت معنایش این است. چون بشرند، مثل همه بشرها بدن دارند، معده دارند، روده دارند، بدل ما یتحلّل دارند. ماشین بدن آنها هم مثل ماشین بدن ما کار می‌کند و چون سالمند، از بدن ما هم خیلی بهتر کار می‌کند. گرسنه می‌شوند همین طور که ما گرسنه می‌شویم، خیلی شدیدتر از ما هم گرسنه می‌شوند. به غذا میل پیدا می‌کنند همان طور که ما میل پیدا می‌کنیم

[١] . یا ]به خاطر دوست داشتن خدا،[ اگر ضمیر به خدا برگردد، ولی بیشتر احتمال این است كه به همان طعامبرگردد.

[٢] . مسكین و فقیر هر دو به یك معناست ولی مسكین درجه بالاتر است. مسكین از ماده سكون است كه در یكجای قرآن هم می‌فرماید : مِسْكینآ ذا مَتْرَبَةٍ (بلد / ١٦) یعنی بی‌چیز خاك نشین كه جز خاك چیزی ندارد. ازماده سكون است، یعنی از پا درآمده. مسكین آن نادارِ از پا درآمده است.