اختلاف دوم اختلافی است که بعد از آمدن بینه و دلیل روشن پیدا می‌شود، مثل همان اختلاف بعد از قرآن. قرآن اسم این اختلاف را «بَغْی» (بَغْیآ بَینَهُمْ)[١] می‌گذارد.

اینجا ـ همان طور که بعضی از مفسرین گفته‌اند ـ گویی قرآن می‌خواهد به پیغمبر تسلی بدهد. می‌گوید: اگر با اینکه تو بینه الهی هستی همه اهل کتاب و مشرکین ایمان نیاوردند، دلتنگ مباش! در گذشته هم مردم تفرقه پیدا نکردند مگر بعد از آنکه بینه واضح آمده بود.

وَ ما تَفَرَّقَ الَّذینَ اُوتُوا الْکتابَ اِلّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَینَةُ آنهایی که به ایشان کتاب داده شد، دسته دسته نشدند مگر بعد از آنکه بینه برای آنها آمده بود. پس اگر به تو هم مردم یکسره نگرویدند، چیز تازه‌ای نیست، در گذشته هم چنین بوده است.

مقصود از «اَلَّذینَ اُوتُوا الْکتابَ»

معمولا گفته‌اند مقصود از «اَلَّذینَ اُوتُوا الْکتابَ» همان اهل الکتاب‌اند، ولی بعضی از مفسرین (مثل تفسیر المیزان) گفته‌اند: «اَلَّذینَ اُوتُوا الْکتابَ» غیر از اهل الکتاب‌اند. اهل الکتاب یعنی همین ملتهای معروف نصاری و یهود، و احتمالا شامل مجوس و صابئین هم می‌شود، ولی «اَلَّذینَ اُوتُوا الْکتابَ» شامل همه مردم می‌شود حتی مشرکین؛ چون مشرکین اگرچه در زمانی که مشرک بودند هیچ کتاب آسمانی نداشتند بلکه فراموش کرده بودند که کتاب آسمانی دارند ولی قرآن در جاهای دیگر می‌گوید: هیچ ملتی در عالم نیست که ولو یک کتاب آسمانی برای آنها آورده نشده باشد. بنابراین «اَلَّذینَ اُوتُوا الْکتابَ» شامل آنها هم می‌شود.

بینه الهی از مردم چه می‌خواهد؟

وَ ما اُمِروا اِلّا لِیعْبُدُوا اللهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ حُنَفاءَ وَ یقیمُوا الصَّلوةَ وَ یؤْتُوا الزَّکوةَ وَ ذلِک دینُ الْقَیمَةِ. می‌فرماید حال بعد از آنکه بینه اقامه شد و «پیغمبر که قرآن می‌خواند» و «آیات قرآن» بینه الهی بود، این بینه الهی از آنها چه می‌خواست؟ یک وقت بینه الهی می‌آید و یک تکلیف شاق می‌کند، از مردم چیزی می‌خواهد که زندگی آنها را بهم می‌ریزد؛ آنوقت امر مردم دایر است میان اینکه زندگی‌شان را بکلی در هم بریزند برای اینکه سخن این پیغمبر را بپذیرند و ]اینکه سخن او را نپذیرند و زندگی عادی خود را داشته باشند.[ اگر این طور باشد انسان می‌تواند مقداری به مردم حق بدهد که این، کار آسانی نیست؛ این پیغمبر آمده به او می‌گوید تو که زن و بچه و کسان داری، شغل داری، همه را رها کن، می‌خواهیم با همدیگر برویم در دامن کوه تنها باشیم تا وقتی که

[١] . بقره / ٢١٣.