لَدْنَةٌ وَ الْمُنْقَلَبُ فَسیحٌ[١] . بندگان خدا الان بپردازید به عمل، الان که زبانها باز است و می‌شود با آن خدمت کرد، الان که بدنت سالم است، الان که اعضای بدنت نرم است (فردا اینها کم کم مثل چوب، خشک می‌شود). الان عمل کن که میدان حرکتت وسیع و باز است[٢] .

ادامه حدیث مورد بحث

پس دنیا با این وعده‌های صادقانه‌ای که از آینده تو به تو می‌دهد، صادق‌تر و با وفاتر است از این که به تو دروغ گفته باشد یا این که تو را فریب دهد. روی این جهت خیلی تکیه می‌کند که اگر راجع به دنیا می‌گوییم دنیا دار الغرور است، به معنی این است که دنیا موضوع فریب خوردن توست، نه اینکه واقعا توطئه‌ای علیه تو دارد به آن معنا که انسانی علیه انسانی توطئه می‌کند. امیرالمؤمنین اصرار دارد که معنای دار الغرور بودن دنیا این است.

بعد می‌فرماید: وَ لَرُبَّ ناصِحٍ لَها عِنْدَک مُتَّهَمٌ وَ صادِقٍ مِنْ خَبَرِها مُکذَّبٌ. چقدر فراوان، دنیا ناصحها و اندرزگوها و پنددهنده‌ها پیش تو فرستاد که تو را پند و اندرز دهند، ولی تو اندرزگو و ناصح را متهم کردی. مثل این که کسی از روی کمال خلوص نیت به انسان بگوید: «من فلان کار را مصلحت نمی‌دانم، این کار را نکنید» و یا «فلان کار را بکنید، خیر شماست» بعد انسان او را متهم کند که نه، قضیه این طور نیست که تو می‌گویی. امیرالمؤمنین می‌فرماید: دنیا برای تو مرتب ناصح می‌فرستد ولی تو ناصحها را متهم می‌کنی. بعض از افراد واقعیتها را آنچنان که هست قبول می‌کنند و همین ناصحها و اندرزگوهای دنیا را که امیرالمؤمنین می‌فرماید، واقعا به عنوان یک اندرزگو می‌پذیرند، ولی غالبا انسان به نحوی توجیه و تأویل می‌کند. مثلا اگر به یک نفر از ما بگویند: چرا دندانهایت افتاده[٣] ، غالبا واقعیت را قبول نمی‌کنیم، در حالی که اصل مطلب این است که این دارد خبر ]از پیری [می‌دهد[٤] .

یک رباعی در دیوان منسوب به امیرالمؤمنین علی (ع) هست که خیلی زیباست. بیت دومش یادم هست، می‌فرماید:

[١] . نهج‌البلاغه، خطبه ١٩٦.

[٢] . فردا در زمان پیری و فرسودگی یك جا می‌افتی و قدرت حركت نداری، ولی الان می‌توانی یك شهر را درظرف یك ساعت جولان بدهی، می‌توانی تنها از این طرف مملكت به آن طرف مملكت بروی. الان میدانتبرای حركت باز است و فردا بسته می‌شود. وقتی هم كه انسان را به قبر بگذارند نه تنها قدرت ندارد بلكه فرضاقدرت داشته باشد جای تكان خوردن ندارد.

[٣] . مثل دندانهای خودم كه الان از قسمت پایین دیگر چیزی باقی نمانده. البته این، علت خاصی هم داشته، چونمن در جوانی خیلی پسته یا بادام شكسته‌ام، والّا دندانهای ما كه نباید حالا افتاده باشد.

[٤] . ممكن است بعضی مواظبت نكردن‌ها هم چند صباحی تسریع كرده باشد.