مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٣ - آشنایی با قران (١٠)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ١٠٣
این چند آیه، اولین آیاتی است که بر رسول اکرم نازل شده است که در حراء هم نازل شد. بعد از نزول این آیات و آن جریان و آن وضع که یک حالتی شبیه حالت اضطراب در ایشان پیدا شده بود (چون برای اولین بار بود که دریچه وحی به این صورت تفصیلی به روی ایشان باز شده بود) و به منزل آمدند و به خدیجه فرمود که مرا بپوشان میخواهم استراحت کنم، در حالی که خود را برای استراحت پوشانیده بود، بار دیگر همان فرشته که در حراء ظاهر شده بود ظاهر شد و آیات اول این سوره مبارکه را خواند:
یا اَیهَا الْ مُدَّثِّرُ. قُمْ فَاَنْذِرْ. وَ رَبَّک فَکبِّرْ. وَ ثِیابَک فَطَهِّرْ. وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ. وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَکثِرُ. وَ لِرَبِّک فَاصْبِرْ[١] .
ولی باقی آیات این دو سوره هیچ کدام جزء آن آیاتی که برای اولین بار یا دومین بار نازل شد نیست، اینها بعد نازل شده است. و به طور کلی میدانیم که در میان سورههای قرآن کمتر سورهای است (مگر سورههای خیلی کوتاه) که تمام سوره از اول تا آخر یک نوبت نازل شده باشد. از سورههای قصار و خیلی کوچک مثل «قُلْ هُوَ اللهُ اَحَدٌ» و «اِنّا اَعْطَیناک الْکوْثَرَ» چرا، ولی سورههای متوسط و سورههای بزرگ نه، الّا به ندرت. به ندرت در سورههای بزرگ هم داریم که تمام سوره یک بار نازل شده است. سورههایی که یک بار نازل نشده و به تدریج آمده است، وقتی که آیات آنها نازل میشد خود رسول اکرم میفرمودند که این قسمت را در کجا قرار بدهید، بین فلان آیه و فلان آیه یا بعد از فلان آیه در فلان سوره قرار بدهید.
این آیاتی که الآن میخوانیم آیاتی است که در مکه نازل شده است ولی سیاق آیات نشان میدهد که از آیاتی نیست که روزهای اول نازل شده باشد بلکه بعد از آن است که رسول اکرم دعوت خودشان را اعلام و ابلاغ کرده بودند و حتی عده زیادی از مردم به اسلام گرایش پیدا کرده بودند و شور و هیجان اسلام در میان مردم مکه و بالاخص جوانان مکه یا طبقات به اصطلاح زیردست و محروم و مظلوم آنجا پیدا شده بود، که این امر برای قریش یک نگرانی بسیار بزرگی به وجود آورده بود و دائمآ مینشستند و در فکر چاره کردن این قضیه بودند.
بزرگترین مشکلی که اینها داشتند این بود که چگونه تبلیغ کنند که بتوانند جلو شیفتگی مردم را نسبت به قرآن و نسبت به خود رسول اکرم بگیرند، چون درست است که قوّت و قدرت به دست آنها بود، زور در اختیار آنها بود و مسلمین را هر نوع شکنجهای میتوانستند بکنند و میکردند،
[١] . مدّثّر / ١ ـ ٧.