حدیث خیلی عالی‌ای است که متأسفانه جزئیات آن یادم نیست، ولی اجمالا به این مضمون است: گاهی که انسان نمازی می‌خواند، نمازِ او را در خرقه‌ای سفید و نورانی می‌پیچند و به علیین می‌برند (معلوم می‌شود گاهی باطن و واقعیت اعمال انسان از ملائکه‌ای هم که مأمور هستند، مخفی می‌ماند). بعد این انسان حرفی می‌زند، مثلا بازگو می‌کند که ما موفق شدیم به فلان نماز، دستور می‌دهند یک درجه بیاورید پایین. دوباره بازگو می‌کند، می‌گویند: یک درجه دیگر بیاورید پایین. یک بار دیگر که بازگو می‌کند، می‌گویند: «اِجْعَلوهُ فی سِجّینٍ» یعنی همان عمل را در سجّین قرار بدهید. این عملی که می‌بایست برود در علیین، می‌رود در سجّین.

پس اعمالی که انسان انجام می‌دهد در دو جهت مختلف می‌روند، اعمال علیینی به علیین ملحق می‌شوند و اعمال سجّینی به سجّین ملحق می‌شوند، تا بعد خود انسان چگونه باشد. مسئله «میزان» که در آیات قرآن بیان شده است ]همین است.[ می‌فرماید: وَ نَضَعُ الْمَوازینَ الْقِسْطَ لِیوْمِ الْقِیمَةِ[١] . یا در جای دیگر می‌فرماید: فَاَمّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازینُهُ. فَهُوَ فی عیشَةٍ راضِیةٍ. وَ اَمّا مَنْ خَفَّتْ مَوازینُهُ. فَاُمُّهُ هاوِیةٌ[٢] . آن کسی که اعمال علیینی‌اش سنگین و بیشتر است خودش هم به سوی این اعمال علیینی و بهشتی کشیده می‌شود و آن کسی که اعمال سجّینی‌اش بیشتر است و غلبه با اعمال سجّینی اوست، خودش هم به همان نوشته‌های سجّینی ملحق می‌شود.

معنی «مرقوم»

در مورد این که «سجّین» چیست، می‌فرماید: کتابٌ مَرْقومٌ نوشته‌ای روشن. آقای قمشه‌ای در ترجمه نوشته‌اند: کتابی است مرقوم شده (رقم‌یافته، رقم کرده شده). این اصطلاحِ «رقم کرده شده» به این معنایی که ما الان در فارسی می‌گوییم، ظاهرا در عربی قدیم نبوده. ما «رقم کردن» را به «نوشتن» می‌گوییم و وقتی می‌گوییم «رقیمه» یا «مرقومه» مقصودمان «مکتوب» است و «رقم شد» یعنی «نوشته شد».

مفسرین گفته‌اند: «هر نوشته‌ای را مرقوم نمی‌گوییم» و برای «مرقوم» دو معنا ذکر کرده‌اند که هر دو معنا به یک معنا برمی‌گردد. می‌گویند: «مرقوم، گاهی به نوشته‌ای که با خط درشت نوشته شده باشد گفته می‌شود و گاهی به نوشته‌ای که روشن و واضح نوشته شده باشد[٣] ». این دو معنا هر دو به یک معنا برمی‌گردد، چون در آن جایی هم که «مرقوم» به خط درشت اطلاق می‌شود، از جهت خوانا بودن است. در آیه کتابٌ مَرْقومٌ، مفسرین بیشتر معنی دوم را انتخاب کرده‌اند، یعنی

[١] . انبیاء / ٤٧.

[٢] . قارعه / ٦ ـ ٩.

[٣] . یعنی خوانا باشد.