مخصوصا خود آدمیت و انسانیت را. مگر انسانیت را می‌شود با ثروت خرید؟ مثال ساده‌ای عرض می‌کنم. فرض کنید انسان از صفت حسادت در خودش رنج می‌برد یا از نداشتن صفت جود، بخشش، گذشت، سعه صدر و بزرگواری رنج می‌برد؛ آیا می‌تواند برود با پول اینها را تهیه کند؟ بگوید من که ثروت زیاد دارم، یک میلیون تومان می‌دهم و مثلا با یک عمل جراحی حسادت را از خودم دور می‌کنم، یا دو میلیون تومان می‌دهم از بازارهای دنیا بزرگواری و سعه صدر و استقامت و اراده و این جور صفات خوب را برای خودم می‌خرم؛ یا ایمان را برای خودم می‌خرم. نه، اینها خریدنی نیست. تقرب به خدا را برای خودم می‌خرم. نه، تقرب به خدا خریدنی نیست. البته صرف کردن پول در راه رضای خدا مانند بسیاری از اعمال دیگر سبب تقرب انسان به خدا می‌شود ولی تقرب به خدا خریدنی نیست.

در سوره «وَیلٌ لِکلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ» هم خواهد آمد که این غرورهایی که انسانها درباره مال و ثروت پیدا می‌کنند چه می‌کند؟ آنجا قرآن به شکل خاصی مجسم می‌کند، می‌فرماید: وَیلٌ لِکلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ. الَّذی جَمَعَ مالا وَ عَدَّدَهُ. یحْسَبُ اَنَّ مالَهُ اَخْلَدَهُ[١] . هُمَزَة و لُمَزَة یعنی جمعیتی که همز و لمز می‌کنند، کسانی که با اشاره و گوشه چشم و گوشه لب و با ادا و اطوار دیگران را تحقیر و مسخره می‌کنند. منشأ این بی‌اعتنایی به مردم و تحقیر کردن انسانها پول و ثروتش است. می‌بیند دیگران ندارند او دارد، دیگر همه در نظر او کوچک‌اند. اَلَّذی جَمَعَ مالا وَ عَدَّدَهُ آن که مال را گرد آورده و مرتب شمرده و حساب کرده است، حسابهایش را منظم کرده که من دارای مثلا چند میلیون تومان ثروت هستم. یحْسَبُ اَنَّ مالَهُ اَخْلَدَهُ گمان می‌برد که این مال او را جاویدان خواهد کرد. و این حقیقتی است. با اینکه انسان یقین دارد که می‌میرد، ولی گاهی مال و ثروت چنان غروری در او ایجاد می‌کند که حالت انسان حالت آن کسی می‌شود که خیال می‌کند دیگر با اتکاء به ثروت هیچ آفتی به ما نخواهد رسید و این ثروت، ما را جاویدان خواهد کرد.

ابولهب و دعوت پیامبر (ص)

ابولهب مرد ثروتمند و پولدار و پول پرستی بوده و معلوم می‌شود خیلی تکیه‌اش روی پول و ثروتش بوده که قرآن می‌فرماید: ما اَغْنی عَنْهُ مالُهُ وَ ما کسَبَ یعنی مال و ثروتش او را سودی نبخشید و سودی نخواهد بخشید. هنوز ابولهب زنده است که این آیات قرآن نازل شده، چون سوره «تَبَّتْ یدا اَبی لَهَبٍ» در مکه نازل شد و ابولهب در وقتی که رسول اکرم در مکه بودند زنده بود و حتی در لیلة المبیت ـ یعنی شبی که پیغمبر اکرم از مکه به طرف مدینه هجرت فرمودند،

[١] . همزه / ١ ـ ٣.