می‌فرماید: تَنَزَّلُ الْمَلائِکةُ وَ الرّوحُ فیها بِاِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کلِّ اَمْرٍ. در شب قدر مرتبا فرشتگان و روح نازل می‌شوند. مقصود از روح چیست؟ ذکر روح، در قرآن مجید در موارد زیادی آمده است. در چند آیه این مضمون هست که خداوند ملائکه را با روح (یا: به روح) فرود می‌فرستد. مثلا در اوایل سوره نحل می‌فرماید: ینَزِّلُ الْمَلائِکةَ بِالرّوحِ مِنْ اَمْرِهِ عَلی مَنْ یشاءُ مِنْ عِبادِهِ[٢] . ملائکه را به روح (ظاهرش این است که: به مصاحبت و همراهی روح) می‌فرستد بر هر که بخواهد از بندگان خودش. از این آیه این مطلب کاملا فهمیده می‌شود که خدا فرشتگان را به همراه روح بر بندگانی که می‌خواهد و آنها را برگزیده و انتخاب کرده و لیاقت دارند می‌فرستد.

در بعضی آیات دیگر، روح و ملائکه عطف به یکدیگر شده‌اند. در اواخر سوره نبأ می‌فرماید : یوْمَ یقومُ الرّوحُ وَ الْمَلائِکةُ صَفّآ[٣] . روزی که روح و ملائکه می‌ایستند. در اینجا[٤] هم که می‌فرماید : تَنَزَّلُ الْمَلائِکةُ وَ الرّوحُ. در آیه دیگری که معروفتر از همه اینهاست می‌فرماید: وَ یسْئَلونَک عَنِ الرّوحِ قُلِ الرّوحُ مِنْ اَمْرِ رَبّی[٥] و[٦] از تو درباره روح پرسش می‌کنند، بگو روح از امر پروردگار است (یا: ناشی از امر پروردگار است، یا: از جنس امر پروردگار است). بعد معنی «امر» را در آیات دیگر توضیح داده‌اند، یعنی خود قرآن کریم «امر» را در جای دیگر معنی می‌کند که موجودِ امری یعنی موجودی که مستقلا از خداوند متعال صادر می‌شود و علل و اسباب ظاهری در وجود او دخالت ندارد و وجود او دفعی و آنی است نه تدریجی مثل وجودهای مادی[٧] . هر موجودی از موجودهای مادی که ما سراغ داریم، تدریجا پیدا می‌شود، ولی آن که از سنخ امر الهی است وجود او تدریجی نیست بلکه دفعی است؛ نوع وجودش با وجود موجودهای عالم مادی متفاوت است.

[١] . [مطالبی كه اینجا درباره روح آمده مربوط به سلسله جلسات تفسیر دیگری است كه چند نوار از آن جلساتدر دست است. ظاهرا در این جلسات، استاد تفسیر قرآن را از آخر قرآن شروع كرده‌اند. ما به مناسبت، اینمبحث را در اینجا آوردیم.]

[٢] . نحل / ٢.

[٣] . نبأ / ٣٨.

[٤] . [یعنی سوره قدر.]

[٥] . اسراء / ٨٥ .

[٦] . همین سؤالی كه ما خودمان از همدیگر می‌كنیم در زمان پیغمبر اكرم از ایشان شده است كه: این روح كه اینهمه ذكرش در كتب آسمانی از جمله قرآن آمده چیست؟.

[٧] . مانند یك درخت یا یك حیوان یا یك جماد كه ما می‌بینیم.