اِنّا نَحْنُ نَزَّلْنا عَلَیک الْقُرْآنَ تَنْزیلا. فَاصْبِرْ لِحُکمِ رَبِّک وَ لا تُطِعْ مِنْهُمْ اثِمآ اَوْ کفورآ. وَاذْکرِ اسْمَ رَبِّک بُکرَةً وَ اَصیلا. وَ مِنَ اللَّیلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَیلا طَویلا. اِنَّ هؤُلاءِ یحِبّونَ الْعاجِلَةَ وَ یذَرونَ وَراءَهُمْ یوْمآ ثَقیلا[١] .

این چند آیه ـ که تا آخر این سوره مبارکه نُه آیه است ـ یک فراز جداگانه است، یعنی یک قسمت مستقل است که به احتمال بسیار زیاد نزول این قسمت با نزول قسمتهای قبل توأم نبوده و بلکه این قسمت قبل از آن قسمت نازل شده است. ولی این را در همین جلسه گفته‌ایم و مکرر شنیده‌اید که چنین نیست که همه هر یک از سوره‌های قرآن یکجا نازل شده باشد، بعضی سوره‌ها چنین است که تمام سوره یک نوبت نازل شده است و به همین ترتیبی هم که الآن هست نازل شده است ولی بعضی سوره‌های دیگر اینچنین نیست، هر چند آیه آن در یک زمان خاص نازل شده است اما خود رسول اکرم در باب سوره‌ها دستور می‌دادند که فلان آیه را در کجا قرار بدهید و فلان آیه را در کجا، و مانعی ندارد که آیاتی قبلا نازل شده باشد و آیات دیگری بعدآ، بعد خود ایشان دستور داده باشند که آن آیات قبلی را بعد از آیات بعدی قرار بدهید، که در اینجا هم به احتمال زیاد مطلب از همین قبیل است. اینکه عرض می‌کنم «به احتمال زیاد» برای اینکه این آیات آخر نشانه

[١] . دهر / ٢٣ ـ ٢٧.