چون در مکه بود که کفار قریش هر چندی یک بار می‌آمدند به پیغمبر پیشنهادهایی می‌کردند که بیا با یکدیگر به شکلی کنار بیاییم. در مدینه چنین زمینه‌ای و چنین مسئله‌ای پیش نیامده است که آیه به چنین مطلبی اشاره کرده باشد. این یک قرینه برای اینکه این آیه مکی است.

انواع صبر

یک مطلب دیگر: اینجا می‌فرماید: فَاصْبِرْ لِحُکمِ رَبِّک صبر کن برای فرمان پروردگارت. کلمه «صبر» گاهی با عَلی ذکر می‌شود، می‌گویند «صبرِ بر» چنان که در مورد مصیبت گفته می‌شود صبرِ بر مصیبت. نمی‌گویند صبر ـ مثلا ـ برای مصیبت، یا می‌گویند صبر بر مصیبت یا می‌گویند صبر در مصیبت؛ صبرِ عَلی و صبرِ فی. یک مورد دیگر در مورد طاعت به کار برده می‌شود، چون همچنان که مصیبت صبر می‌خواهد طاعت هم که برای انسان زحمت و مشقت دارد صبر می‌خواهد. مثلا روزه گرفتن صبر می‌خواهد، خود نماز صبر می‌خواهد، حج رفتن صبر می‌خواهد، جهاد کردن صبر می‌خواهد. به اختلاف، هر طاعتی نیازمند به صبر به معنی جامع خویشتنداری است. در آنجا می‌گویند صبر بر طاعت یا صبر در طاعت. نوع دیگر صبر ما داریم که آن «صبرِ از» است. آن در جایی است که انسان به یک امری میل دارد، شهوتش تقاضای آن را دارد ولی امر الهی خلاف آن است. اینجا هم انسان باید صبر کند ولی نه «صبرِ بر» بلکه «صبرِ از» یعنی صبرِ از معصیت. در روایات هم هست که صبر بر سه قسم است: صبر بر مصیبت، صبر بر طاعت، صبر از معصیت. مثلا گرسنه و محتاجی که به حرامی می‌رسد، او هم باید صبر کند، ولی این «صبرِ از» است، از معصیت.

حال یک نوع صبر دیگر ما داریم که «صبرِ برای» است، صبرِ لـِ . در این آیه آن صبر است : فَاصْبِرْ لِحُکمِ رَبِّک صبر کن «برای». این در جایی گفته می‌شود که صبر مفهوم انتظار را داشته باشد. مثل اینکه بگویند برای آمدن فلان کس صبر کن، یعنی منتظر باش تا او بیاید. فَاصْبِرْ لِحُکمِ رَبِّک صبر کن برای فرمان پروردگارت. این نشان می‌دهد که یک وضعی برای پیغمبر بوده و پیغمبر بی‌تاب آن وضع بوده است، به پیغمبر دستور رسید فعلا صبر کن، به موقع فرمان پروردگار می‌رسد. حالا صبر کن الآن وقتش نیست، به موقع دستور ما در این زمینه به شما می‌رسد. این مثل موردی است که شما از کسی مانند رئیس اداره‌ای برای کاری دستور می‌خواهید، مرتب به او می‌گویید و او می‌گوید برای این کار صبر کن، یعنی موقعش که شد من این کار را انجام می‌دهم. این را می‌گویند «صبرِ برای» که معنایش این است: انتظار آمدن یک چیز را داشته باش.

اشاره به فرمان جهاد

اینجا بعضی از مفسرین متوجه نکته‌ای شده‌اند که بعد که من بیشتر تأمل و دقت کردم و بعضی