مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢١ - آشنایی با قرآن (١٣)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٦٢١
آشنایی با قرآن (١٣) / تفسیر سوره انشـراح
تفسیر سوره انشراح
بسم الله الرحمن الرحیم
ألَمْ نَشْرَحْ لَک صَدْرَک. وَ وَضَعْنا عَنْک وِزْرَک. أَلَّذی أنْقَضَ ظَهْرَک. وَ رَفَعْنا لَک ذِکرَک. فَإنَّ مَعَ الْعُسْرِ یسْرآ. إنَّ مَعَ الْعُسْرِ یسْرآ. فَإذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ. وَ إلی رَبِّک فَارْغَبْ[١] .
سوره مبارکه انشراح است و مخاطبْ شخص پیغمبراکرم است. این سوره مبارکه در مجموع سه قسمت است: قسمت اول یادآوری و امتنان است؛ یادآوری الطاف و عنایات گذشته پروردگار بر شخص رسول اکرم. قسمت دوم نوعی تعلیل است؛ یعنی بیان یک علت است. و قسمت سوم تفریع و نتیجهگیری است.
احتمال یکی بودن این سوره و سوره ضحی
در سوره قبل که سوره «والضحی» بود سه جمله بود که با چهار جمله اول این سوره در یک سیاق است. آن سه جمله این بود: ألَمْ یجِدْک یتیمآ فَآوی. وَ وَجَدَک ضالّاً فَهَدی. وَ وَجَدَک عائِلا فَأغْنی. یاد کن آنچه را که در گذشته خدای متعال بر تو تفضل کرده است. بعد از آن، سه دستور بود: فَأمَّا الْیـَتیمَ فَلا تَقْهَرْ. وَ أمَّا السّائِلَ فَلا تَنْهَرْ. وَ أمّا بِنِعْمَةِ رَبِّک فَحَدِّثْ.
[١] . انشراح / ١ ـ ٨ .