الاْخِرینَ. لَـمَجْموعونَ اِلی میقاتِ یوْمٍ مَعْلومٍ[١] . اولین و آخرین، «جمع شده» و «گردآورده شده» در آن میقات و میعادگاه معین ]هست. [پس، از این جهت او غاشیه است.

قیامت، روز احاطه گناهان بر اهل عذاب

از یک جنبه دیگر هم آن روز برای عده‌ای از مردم غاشیه است و آن این است که گناهان اهل عذاب بر آنها احاطه می‌کند، دور آنها را می‌گیرد چون هر عملی که انسان در این دنیا مرتکب می‌شود، چه خوب و چه بد، تجسم یافته آن را در آن جهان می‌بیند یعنی خود عملش را مجسم در آنجا می‌بیند. مثل کسی که فرزند تولید می‌کند و این فرزندان می‌آیند دورو بر او را می‌گیرند اعمال، دور انسان را می‌گیرد، با این تفاوت که کسی که فرزند دارد یک یا چند فرزند دور او را می‌گیرد اما آنجا میلیونها عمل دور انسان را می‌گیرد. عملهای خیر، آزاد کننده و رهایی‌بخش انسان هستند، به منزله یک مرکوب برای انسان‌اند و به منزله پر و بال برای انسان‌اند که انسان را پرواز می‌دهند و به حرکت درمی‌آورند. اعمال شر بر عکس، مثل یک عده فرزندان افلیج‌اند که بارِ دوش انسان هستند و بر انسان احاطه می‌کنند و دور او را می‌گیرند آنچنان که دیگر منفذی برای وجود او باقی نمی‌گذارند.

در یک آیه قرآن می‌خوانیم که: بَلی مَنْ کسَبَ سَیئَةً وَ اَحاطَتْ بِهِ خَطیئَتُةُ[٢] آن کسی که کسب گناه کرده است، اکتسابش همه گناه بوده و خطیئات و خطایای او بر او احاطه کرده‌اند. ولی ما راجع به کارهای خیر تعبیر «احاطه» نداریم. احاطه مانند این که کرم ابریشم می‌تند و کار می‌کند ولی به دور خودش می‌تند، آنقدر به دور خودش می‌تند و می‌تند که ناگهان در آن وسط، خودش خفه می‌شود. گناهان انسان مثل حالت همین کرم ابریشم است، یعنی مثل این است که انسان هر چه گناه می‌کند مرتب دارد به دور خودش دیوار می‌کشد اما دیوارهای آتشین، تا آنجا که آخرین منفذها را هم بر خودش می‌بندد و دیگر راه بیرون آمدن ندارد.

در مورد جهنم آمده است که: وَ اِنَّ جَهَنَّمَ لَـمُحیطَةٌ بِالْکافِرینَ[٣] ولی در مورد بهشت نگفته‌اند که بهشت محیط به ]مؤمنین[ است چون بهشت فضای باز و آزاد است نه زندان، و جهنم است که برای انسان زندان است. گناه، انسان را در زندان خودش محبوس می‌کند ولی طاعت به منزله بال است، انسان را با خودش حرکت و پرواز می‌دهد.

[١] . واقعه / ٤٩ و ٥٠ .

[٢] . بقره / ٨١ .

[٣] . عنكبوت / ٥٤ .