اگر این طور گفتیم، از آن طرف این سؤال مطرح می‌شود: پس دستورهایی که در موضوع تربیتها، عبادتها، ریاضتها، ترک شهوت کردن‌ها و مبارزه با نفس امّاره کردن‌ها وارد شده چیست؟ اگر این طور است پس به همه مردم بگویند بروید دنبال شهوات خودتان، هر کار می‌خواهید بکنید، همه اینها خوب است.

در پاسخ می‌گوییم: مطلب این نیست. هیچ چیزی در ذات خودش بد نیست، بالتبع و بالعرض بد می‌شود، خلقتش بد نیست، آن وقت بد می‌شود که آن شیء مانع یک کمال و یک خیر بیشتر بشود؛ یعنی یک شیء در ذات خودش خوب است و قهرآ در ذات خودش یک حدی هم دارد، باید از آن استفاده کرد، اگر نکنی بد است، ولی اگر شما نظرتان را به همین یکی محدود کنید و بعد به همین سبب مانع رشد سایر استعدادهای شما شد آن وقت این شیء می‌شود بد. مثلا در اعضای بدن انسان یک مویرگ هم وجود ندارد که بیهوده آفریده شده باشد اما اگر فرض کنیم به علت یک بیماری یک عضو رشد کند و جلو رشد عضوهای دیگر را بگیرد آنوقت است که اختلال پیدا شده، نه اینکه وجود آن عضو لازم نیست. ولی رشد بی‌حد یک قسمت از بدن که مانع رشد سایر قسمتها بشود چون مانع بروز و ظهور و فعلیت یافتن سایر استعدادها شده است آن بد است.

می‌آییم سراغ همین خوردن و آشامیدن و مثال ساده‌ای عرض می‌کنیم: بچه باید مدرسه برود، درس بخواند، علاقه‌مند به درس خودش باشد، تکالیف مدرسه‌اش را خوب انجام بدهد و دل به درسش بدهد. حال یک وقت این بچه مدرسه می‌رود اما وقتی که به خانه می‌آید جز به فکر شکمش به فکر دیگری نیست، دائم می‌خواهد این را بخورد و آن را بنوشد و برود بازی کند. شما ناراحت می‌شوید (حق هم دارید) چون می‌بینید این بچه فقط در فکر شکمش است، گویی غیر از شکم چیز دیگری ندارد. فقط به فکر بازی است، گویی غیر از بازی کار دیگری ندارد. اسم آن کار می‌شود شکم‌پرستی، یعنی کاری که مانع رسیدن این بچه به کمال انسانی‌اش که عالم شدن و دانا شدن است بشود. آنوقت شما حق دارید که به او بگویید: چه خبر است که تو اینقدر به شکمت می‌رسی و اینقدر بازی می‌کنی؟! معنایش این است که اگر تو غذایت را می‌خوردی به قدری که بدنت لازم دارد، نوشیدنی هم می‌خوردی در حدی که بدنت لازم دارد، بازی هم می‌کردی در حدی که احتیاج داشتی و کار مدرسه‌ات را هم انجام می‌دادی در حدی که لازم بود، کسی حرفی نداشت، نه اینکه بخواهید بگویید اصلا تو چرا غذا می‌خوری؟ نباید غذا بخوری. اتفاقآ اگر بچه‌تان دو روز غذا نخورد خودتان پریشان می‌شوید و او را پیش طبیب می‌برید که چرا غذا نمی‌خورد و مریض است.

پس خوردن بد نیست ولی خوردن را به شکلی در آوردن که مانع یک کمال بالاتر بشود آن