اینها از نظر زمانی با فاصله آمده، یعنی بعد از آنکه پیغمبر از جای خودش حرکت و مردم را دعوت کرد و عده زیادی مخالف پیدا کرد و صف‌بندی در مقابلش شد و کشمکشها و درگیریهایی رخ داد، بعد از مدتها این قسمتهای بعد نازل شده است:

فَاِذا نُقِرَ فِی النّاقورِ. فَذلِک یوْمَئِذٍ یوْمٌ عَسیرٌ. عَلَی الْکافِرینَ غَیرُ یسیرٍ.

نفخ صور یا حیات مجدّد

می‌دانیم که در قرآن از قیامت به عنوان یک زندگی مجدد یاد شده است. قرآن از زندگی اول انسان که انسان خلق می‌شود و روح انسانی به او داده می‌شود، به نفخ دم و نفخ روح تعبیر کرده است: وَ نَفَخْتُ فیهِ مِنْ روحِی[١] که نه تنها درباره حضرت آدم است، درباره همه انسانها آمده است، یعنی آنجا که انسان در مرحله جنینی در رحم به آن مرحله‌ای می‌رسد که روح انسانی به او افاضه می‌شود، قرآن از آن تعبیر به «نفخ» کرده است: دمیدن روح الهی. معلوم است، مقصود این نیست که فُوت کنند، بلکه نزدیکترین تعبیرات است برای اینکه بیان کنند که این یک حیاتی است که خاصیت ماده نیست، بلکه ماده به یک مرحله‌ای که می‌رسد، قابلیت پیدا می‌کند که یک فیضی از بالا به آن برسد؛ این را به «نفخ روح» تعبیر کرده‌اند. حیات مجددی که جهان پیدا می‌کند به نام «قیامت» که در آن حیات مجدد همه عالم حکم یک جنین را دارد که زنده می‌شود یعنی دیگر اصلا مرده‌ای در عالم وجود ندارد، سنگش هم زنده است، درختش هم زنده است، بدن انسان هم زنده است، زمینش هم زنده است، آسمانش هم زنده است، خورشیدش، آتشش، هوایش، همه چیز ذی‌حیات هستند، از آن حیات مجدد تعبیر به «نفخ صور» شده است: آنگاه که ما در «دم» می‌دمیم، یعنی آنجا که یک حیات مجدد کلی به همه عالم می‌دهیم: فَاِذا نُقِرَ فِی النّاقورِ. یعنی آن وقت که در آن صور و در آن «دم» دمیده می‌شود. مقصود قیامت است. فَذلِک یوْمَئِذٍ یوْمٌ عَسیرٌ آن در آن وقت روزی سخت است. عَلَی الْکافِرینَ غَیرُ یسیرٍ بر کافران آسان نیست. مطلب را تکرار می‌کند: خیلی سخت است و هیچ راه آسانی در آن روز برای کافران وجود ندارد. این همان قُمْ فَأنْذِرْ است: انذار کن، بگو که برای کافران چنین روزی در پیش است.

مخالفت با پیامبر به دلیل منافع اقتصادی

ذَرْنی وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحیداً...

[١] . ص / ٧٢.