مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٣ - آشنایی با قرآن (١٣)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٥١٣
قسمت اول، آداب نام بردن خدا، آداب تسبیح خدا بود. آنجا که میخواهی با مردم از خدا سخن بگویی چگونه باید خدا را یاد کنی. اینجا که میفرماید: سَبِّحِ اسْمَ آن گونه که ما تفسیر کردیم خیلی شبیه است به آن دستوری که در سوره یا اَیهَا الْمُدَّثِّرُ ـ که قسمت دومی است که بر رسول اکرم نازل شد ـ آمده. ابتدا که وحی نازل شد آیات اول سوره اِقْرَأْ بود، بعد به فاصله چند ساعتی آیات سوره یا اَیهَا الْمُدَّثِّرُ نازل شد. در آنجا اینچنین فرمود: یا اَیهَا الْمُدَّثِّرُ. قُمْ فَأنْذِرْ[١] . دستور تبلیغ است. ای گلیم به خود پیچیده. حضرت بعد از آنکه از کوه حرا پایین آمد و این نزول وحی ـ که برای اولین بار وحی نازل شده بود ـ اصلا او را از خود بی خود کرده بود و یک حالتی پیدا کرده بود شبیه حالت کسی که از سنگینی یک امر تب بر او عارض شده باشد، آمد به خدیجه فرمود : دَثِّرینی دَثِّرینی میخواهم بخوابم، مرا بپوشان مرا بپوشان. خوابش برده یا نبرده بار دیگر همان فرشته آمد: یا اَیهَا الْمُدَّثِّرُ ای گلیم به خود پیچیده قُمْ برخیز فَاَنْذِرْ اعلام خطر کن، برو در میان مردم انذار کن. وَ رَبَّک فَکبِّرْ. بعد از این که میگوید برخیز برای انذار، قیام کن برای اعلام خطر کردن، در مقام ادبْ اولین کارت این است که: و تنها پروردگارت را تکبیر بگو، یعنی او را به عظمت و کبریایی یاد کن.
اصلا تبلیغ دینی یعنی این؛ تبلیغ مذهب یعنی آن تبلیغی که از خدا شروع میشود، به خدا هم پایان میپذیرد. در تبلیغ مذهب که نمیشود آدم خدا را وسیله قرار بدهد برای مسائل دیگر! همه مسائل دیگر وسیله برای این امر است. شروع کارَت باید این جور باشد: خدا و عظمت الهی، کبریاء الهی. دلها را متذکر او کن، او را به بزرگی، به کبریایی و تنها او را به بزرگی و کبریایی یاد کن (چون کلمه رَبَّک مقدم بر کبِّرْ آمده؛ نفرمود: فَکبِّرْ رَبَّک که معنایش این بود: خدا را به بزرگی یاد کن، بلکه فرمود: وَ رَبَّک فَکبِّرْ و تنها و تنها پروردگار خودت را به بزرگی یاد کن، فقط یک بزرگ را به نظر مردم جلوه بده و او خداست).
اینجا هم در ادب تبلیغ فرمود: سَبِّحِ اسْمَ رَبِّک الاَْعْلی تنزیه کن نام پروردگارت را. گفتیم ]یعنی[ با نام او نام دیگر را ذکر نکن، با نام او چیزی که شایسته نام او نیست ذکر نکن، بدان که نام خدا را بر زبان آوردن ادب دارد، ادبِ لفظی دارد، ادب قولی دارد، ادب عملی دارد، ادب قلبی دارد، که این تقریبا به منزله همان رَبَّک فَکبِّر سوره یا اَیهَا الْمُدَّثِّرُ است ولی با عبارت دیگر و تعبیر دیگر و فی الجمله مفهوم دیگر. اول این ادب را تعلیم میکند.
بعد میگوید: و اما ما تو را به این شکل میسازیم، قارئ خواهیم کرد که فراموش نکنی. بعد فرمود: ما تو را خواهیم ساخت برای انتخاب بهترین و نزدیکترین راهها که مردم را از نزدیکترین
[١] . مدّثّر / ١ و ٢.