نمی‌کشد، از راه لب و دهان و حلق تغذیه نمی‌کند. اگر انسان فقط برای عالم رحم خلق شده بود تمام اینها لغو و بیهوده بود ولی چون در پی آن دنیای وسیعتر و بزرگتری هست که در آن دنیا باید از همین لبها و مجرای مری تغذیه کند، از این معده و روده‌ها به شکل خاص استفاده کند و با این ریه تنفس نماید، بنابراین ساختنش در آنجا حکیمانه است. آنها برای خودِ آنجا نبوده. اینها هم که شما در اینجا می‌بینید ]برای اینجا نیست، برای جهان دیگری است.[ آن یک منزل بین راه بوده، این هم یک منزل بین راه است. شما باید به دنیا نیز به منزله منزلی از منازل خودتان فکر کنید. وَیلٌ یوْمَئِذٍ لِلْمُکذِّبینَ. بعد درباره قیامت سخن می‌گوید. خطاب به مکذّبین است: اِنْطَلِقوا اِلی ما کنْتُمْ بِهِ تُکذِّبونَ. حالا بروید به سوی آن کیفرهایی که دروغ می‌پنداشتید. اِنْطَلِقوا اِلی ظِلٍّ ذی ثَلاثِ شُعَبٍ. به سایه‌ای سه شعبه بروید. اینقدر زیاد و قوی است که سه شاخه و سه شعبه دارد چون سایه‌ای است از دود. بعد می‌فرماید ولی این، سایه‌ای است که انسان را از گرما حفظ نمی‌کند، بیشتر گرما به انسان می‌دهد. لا ظَلیلٍ وَ لا یغْنی مِنَ اللَّهَبِ. سایه‌ای است که خاصیت سایه را ندارد و نمی‌تواند انسان را از لَهَب ـ یعنی آن شعله‌های آتشی که در آنجا هست ـ پناه بدهد. اِنَّها تَرْمی بِشَرَرٍ کالْقَصْرِ. شعله‌ها می‌پراکند مانند کاخها. کأنَّهُ جِمالَتٌ صُفْرٌ. (به قول آن شاعر: چنان اشتری برجهد از قطاری) که گویی قطاری از شترهای زرد جستن کرده‌اند، به جایی دارند می‌روند. وَیلٌ یوْمَئِذٍ لِلْمُکذِّبینَ.

به سخن درآمدن اعضا و جوارح

هذا یوْمُ لا ینْطِقونَ. وَ لا یؤْذَنُ لَهُمْ فَیعْتَذِرونَ. وَیلٌ یوْمَئِذٍ لِلْمُکذِّبینَ. روزی که دیگر سخن نمی‌گویند، اجازه هم به آنها داده نمی‌شود که عذر بیخود بیاورند، چون در آیات دیگر قرآن چنین می‌خوانیم: اَلْیوْمَ نَخْتِمُ عَلی اَفْواهِهِمْ وَ تُکلِّمُنا اَیدیهِمْ وَ تَشْهَدُ اَرْجُلُهُمْ بِما کانوا یکسِبونَ[١] . این زبان که زبان دنیا باشد زبانی است که فقط به درد این دنیا می‌خورد، یعنی زبانی است که می‌تواند مطلب را آنچنان که دل آدم می‌خواهد بیان کند و لهذا گاهی حقیقت را می‌گوید و گاهی خلاف حقیقت؛ حقیقت را پنهان می‌کند ضد حقیقت را می‌گوید. در اختیار انسان است. شخصی می‌گفت مَثَلی هست در بعضی زبانهای خارجی که «خدا به انسان زبان را داده برای اینکه حقیقت را پنهان کند، چیز دیگری به جای آن بگوید!». در دنیا انسان آزاد است، می‌تواند حقیقت را بیان کند می‌تواند ضد حقیقت را بگوید. قرآن می‌فرماید در قیامت این دهانها بسته می‌شود و سکوت حکمفرماست

[١] . یس / ٦٥.