یوْمَ لا ینْفَعُ مالٌ وَ لا بَنونَ. اِلّا مَنْ اَتَی اللهَ بِقَلْبٍ سَلیمٍ[١] . «روزی که مالی، فرزندی و چیزی به درد نمی‌خورد، آنجا فقط قلب سلیم به درد می‌خورد.» تو که می‌گویی قلب سلیم نیاورده‌ام، قرآن داد می‌کشد: وَ تَزَوَّدوا فَاِنَّ خَیرَ الزّادِ التَّقْوی[٢] . خود قرآن، خود آن خدا که به قول تو انسانها را به میهمانی دعوت کرده، می‌گوید: «توشه بردارید». این‌همه قرآن دادِ عمل می‌کشد، این‌همه پیغمبران و ائمه اطهار فریاد عمل را بلند کرده‌اند! امیرالمؤمنین می‌فرماید : عِبادَ اللهِ! اَلاْنَ فَاعْمَلوا وَ الاَْلْسُنُ مُطْلَقَةٌ وَ الاَْبْدانُ صَحیحَةٌ وَ الاَْعْضاءُ لَدْنَةٌ وَ الْمُنْقَلَبُ فَسیحٌ وَ الْ مَجالُ عَریضٌ، قَبْلَ اِرْهاقِ الْفَوْتِ وَ حُلولِ الْ مَوْتِ[٣] . بندگان خدا! الان وقت عمل است، الان که بدنها سالم است و دستها نرم است و می‌شود با این دستها کار کرد، الان که جایگاه شما وسیع و فسیح است. فردا می‌روید در گور و دیگر موقع عمل می‌گذرد. و باز قرآن می‌گوید: وَ اَنْ لَیسَ لِلاِْنْسانِ اِلّا ما سَعی[٤] .

پس این حرفها خود فریب دادن است. وقتی که قرآن در کمال صراحت دم از توشه می‌زند و می‌گوید: اِنَّ خَیرَ الزّادِ التَّقْوی و در کمال صراحت دم از قلب سلیم می‌زند[٥] آنوقت آیا ما می‌توانیم بگوییم: «نه، مولا کریم است و همه کارها را خودش درست می‌کند»؟! اگر این طور بود که، مولا اصلا پیغمبران را نمی‌فرستاد. پس چرا پیغمبران را فرستاده؟! چرا کتاب آسمانی فرستاده؟! اگر معنای کریم بودن مولا عمل نکردن ما بود، اصلا دینی و شریعتی و قانونی لازم نبود.

پس این معنی، مقصود آیه نیست و این آیه عکس این مطلب را می‌خواهد بگوید. می‌فرماید : او که رب توست و کریم است، مبادا کریم بودن او سبب غرور تو شود. کریم بودن او سر جای خودش هست، ولی تو به کریم بودن او نباید مغرور شوی.

کلمات امیرالمؤمنین در مورد این آیه در نهج‌البلاغه آمده است :

و من کلام له علیه‌السلام قاله عند تلاوته «یا اَیهَا الاِْنْسانُ ما غَرَّک بِرَبِّک الْکریمِ» : اَدْحَضُ مَسْئولٍ حُجَّةً، وَ اَقْطَعُ مُغْتَرٍّ مَعْذِرَةً، لَقَدْ اَبْرَحَ جَهالَةً بِنَفْسِهِ[٦] ...

[١] . شعراء / ٨٨ و ٨٩ .

[٢] . بقره / ١٩٧.

[٣] . نهج‌البلاغه، خطبه ١٩٦.

[٤] . نجم / ٣٩.

[٥] . امام باقر ٧ فرمود: قلب سلیم قلبی است كه اگر تفتیش كنی جز خدا در آن پیدا نمی‌كنی.

[٦] . نهج‌البلاغه، خطبه ٢٢١.