به هرحال اگر هم مقصود در آیه عَبَسَ وَ تَوَلّی پیغمبر اکرم باشد، این کار یک ترک اولی بیشتر نیست و ما این را مکرر گفته‌ایم که آنچه که در مورد پیغمبران حتی به تعبیر «گناه» گفته می‌شود، برای آنها ترک اولی است و همان کارها برای ما حتی جزء حسنات شمرده می‌شود و از حسنات ما هم بالاتر است[١] .

کلّا حالا رها کن این سخن را؛ یعنی برویم حرف دیگری بزنیم. کلّا اِنَّها تَذْکرَةٌ. فَمَنْ شاءَ ذَکرَهُ. قرآن یک تذکار است، یک تذکره است (تذکره یعنی یادآوری کردن)، یک وسیله یادآوری کردن است.

فطرت

این تعبیر «ذکر» و «تذکر» و امثال اینها که مکرر در قرآن آمده، براساس مسئله‌ای است که در قرآن به نام «فطرت» نامیده می‌شود و از امّهات معارف قرآن بلکه اُمّ المعارف قرآن است. مسئله این است که خدای متعال تمام انسانها را بر یک فطرت پاک پاکیزه توحیدی حقیقت‌خواهی خیرجویی خداطلبی آفریده و انسانها در اثر گناهان و معصیتها پرده‌ای روی این فطرت پاک خودشان می‌کشند. پیغمبران مذکرند، یعنی می‌آیند تا آن فطرت نهفته انسانها را که یک حالت رخوت و خواب‌آلودگی پیدا کرده، بیدار کنند. کلّا اِنَّها تَذْکرَةٌ. قرآن مذکـِر بشر است؛ بیدارکننده فطرت بشر است.

فَمَنْ شاءَ ذَکرَهُ. هیچ کس اجبار ندارد. اصلا مسئله بیدار کردن و بعد از بیداری راه افتادن، اجباربردار نیست. مثل یک آدم خوابی که شما از خواب بیدارش می‌کنید و می‌گویید: آقا خوابت برده بود، بلند شو، قافله دارد حرکت می‌کند، اگر باز هم اینجا بخوابی تنها می‌مانی؛ خطر است. شما بیدارش می‌کنید. حالا بعد، این که او دو باره بخوابد یا این که راه بیفتد، دیگر به شما مربوط نیست؛ شما فقط وظیفه بیدار کردن دارید. فَمَنْ شاءَ ذَکرَهُ. هرکسی که بخواهد از قرآن پند بگیرد و متذکر شود، پند می‌گیرد و متذکر می‌شود.

فی صُحُفٍ مُکرَّمَةٍ. مَرْفوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ. بِاَیدی سَفَرَةٍ. کرامٍ بَرَرَةٍ. اینجا یک عنایت مخصوصی است برای بالا بردن شأن قرآن، یعنی یادآوری کردن این مطلب که مردم بدانند[٢] این تذکره، این یادآوری، این وحی، تا به تو می‌رسد از چه مقاماتی عبور می‌کند.

در صحیفه‌هایی مکرّم و بزرگوار (صحیفه یعنی ورق، کتاب، نوشته). قبلا در یک ورقه‌های مکرّم و