که وَ امْتازُوا الْیوْمَ اَیهَا الْـمُجْرِمونَ[١] امروز ای مجرمان، دیگر جدا بشوید، حسابتان باید جدا باشد، اصلا باید جدا باشید، دیگر نمی‌توانید با غیر مجرمین یک جا باشید.

وجه برتر

در این آیه که می‌فرماید: اِنَّ یوْمَ الْفَصْلِ، از این دو معنی که ذکر کردیم و گفتیم به دو جهت قیامت یوم‌الفصل است: یکی فصل روح از بدن و دیگر فصل گروهها از یکدیگر به حسب سریرتها، آیه بعد قرینه است برای معنی دوم، چون می‌فرماید: یوْمَ ینْفَخُ فِی الصّورِ فَتَأْتونَ اَفْواجآ روزی که در صور دمیده می‌شود (یعنی روزی که حیات قیامتی به انسانها داده می‌شود) در آن روز فوج فوج و گروه گروه خواهید آمد نه یک گروه. آنجا مردم تیپْ تیپ‌اند ولی آن تیپها دیگر تیپهای دنیایی نیست که مثلا بگوییم به کار و کسب‌ها مربوط می‌شود، تیپ خرازی فروش در مقابل تیپ میوه فروش، یا تیپ ارتشی و تیپ غیر ارتشی، تیپ روحانی و تیپ غیرروحانی، یا تیپ اغنیا و تیپ فقرا؛ این حرفها مطرح نیست. تیپها همه به سریره‌ها و باطنها مربوط می‌شود. هر گروهی که باطنهایشان با یکدیگر شبیه‌تر است با یکدیگرند و معمولا هر گروهی الگو و امام و پیشروی دارند، یا امام بحق یا امام باطل، یا امام سعید یا امام شقی؛ هر گروهی دنبال یک پیشرو هستند و با همان پیشرو خودشان که شبیه و تیپ آن پیشرو هستند محشور می‌شوند، حالا خود آن پیشرو به چه شکل و صورتی باشد خدا می‌داند.

در یک آیه دیگر قرآن می‌خوانیم: یوْمَ نَدْعوا کلَّ اُناسٍ بِاِمامِهِمْ[٢] روزی که ما هر گروهی را با پیشوای خودشان می‌خوانیم، و قرآن تصریح می‌کند که بعضی از ائمه ـ یعنی بعضی از پیشوایان ـ ائمه نارند، پیشوایانی هستند که مردم را به سوی آتش دعوت می‌کنند و می‌خوانند و به سوی آتش می‌برند. درباره فرعون آیه قرآن می‌فرماید: یقْدُمُ قَوْمَهُ یوْمَ الْقِیمَةِ[٣] . خیلی تعبیر عجیبی است! یعنی پیشاپیش گروه خودش در روز قیامت حرکت می‌کند. آن، تشخّص ]ساختگی نیست،[ این طور نیست که آنجا پُز می‌دهد، بلکه نمی‌تواند غیر از این باشد، یعنی او واقعآ پیشاپیش قومش هست چون قومش او را الگو قرار دادند، پا جای پای او گذاشتند و در قیامت آن چیزی تحقق پیدا می‌کند که در دنیا بوده، یعنی قیامت تمثل و تجسم آن چیزی است که در دنیا بوده است.

در تفسیر صافی در ذیل آیه شریفه یوْمَ ینْفَخُ فِی الصّورِ فَتَأْتونَ اَفْواجآ حدیث آمده است که مردم در قیامت به صورت ـ ظاهرآ ـ ده فوج، ده گروه مختلف محشور می‌شوند. یک گروه، گروه

[١] . یس / ٥٩ .

[٢] . اسراء / ٧١.

[٣] . هود / ٩٨.