گلویش گیر کرده باشد و نتواند اینها را خارج کند. اَری تُراثی نَهْبآ یهْرَمُ فیهَا الْکبیرُ وَ یشیبُ فیهَا الصَّغیرُ[١] وضعی داشتم، در یک ناراحتی‌ای به سر می‌بردم، از آن ناراحتیهایی که آدم بزرگ را هَرِم و درهم کوفته می‌کند و جوان را پیر می‌کند. مقصود این نیست که زمانش خیلی طولانی بود، بلکه شدتش خیلی زیاد بود.

اینجا که قرآن می‌فرماید: «آن روزی که کودک را پیر می‌کند» از آن جهت است که انسان اگر غم و غصه‌اش زیاد باشد زود پیر می‌شود یعنی آثار پیری مخصوصآ سفیدی مو زودتر ظاهر می‌شود و شکستگیهای دیگر. قیامت چنین روزی است.

اَلسَّماءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ کانَ وَعْدُهُ مَفْعولا. روزی است که آسمان درهم ریخته و از هم شکافته می‌شود. وعده خداست، وعده خدا انجام‌شدنی و تخلف‌ناپذیر است. اِنَّ هذِهِ تَذْکرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ اِلی رَبِّهِ سَبیلا. اینها که ما گفتیم همه تذکره است، تذکر است، یادآوری است، حالا هرکس که خود می‌خواهد راهی به سوی پروردگار خودش باز کند باز کند؛ یعنی همه اینها که ما گفتیم تذکر و یادآوری و پند بود، حالا هرکسی خود می‌داند. نظیر آیاتی است که در جاهای دیگر، قرآن می‌فرماید که ما انسان را هدایت کردیم، دیگر بعد به خود انسان مربوط است که این راه را برود یا آن راه، بین خودش و خدا رابطه‌ای برقرار کند یا رابطه‌ای برقرار نکند، که آن راهی که انسان به سوی پروردگار در پیش می‌گیرد همان ایمان به پروردگار و ایمان به رسول پروردگار و عمل به دستورهای پروردگار است. و بعضی گفته‌اند که اینجا بالخصوص اشاره است به قسمتهای اول سوره که یا اَیهَا الْمُزَّمِّلُ. قُمِ اللَّیلَ اِلّا قَلیلا. هرکس می‌خواهد، به این وسیله راهی به سوی پروردگار خودش باز کند، یعنی با پیوند با خدا، با عبادت خدا، با شب‌خیزی‌ها، با ذکر خدا بردن‌ها، با تبتّلها و امثال اینها.

چون روز دوم ماه محرم است باید توسلی و ذکر مصیبتی بشود.

ورود امام حسین (ع) به سرزمین کربلا

مطابق آنچه که تواریخ نوشته‌اند در روز دوم محرم بود که وجود مقدس اباعبدالله الحسین وارد سرزمین کربلا شد. این کاروانی که از روز هشتم ذی‌الحجه از مکه حرکت کرده بود، روز دوم محرم یعنی بعد از ٢٤ روز ـ و اگر فرض کنیم که ماه ذی‌الحجه ٣٠ روز تمام نبوده است بعد از ٢٣ روز ـ به سرزمین کربلا رسیدند. به آنجا که رسیدند خود حضرت فرمود که اینجا پایین بیایید. البته

[١] . نهج‌البلاغه، خطبه ٣.