مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٦ - آشنایی با قران (١٠)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٦٦
این چه کار بکنم، درست حالت استخوانی را پیدا کرده که در گلو گیر میکند.
وَ طَعامآ ذا غُصَّةٍ وَ عَذابآ اَلیمآ در نزد ما برای اینها طعامهای گلوگیر و عذابهای دردناک آماده است یوْمَ تَرْجُفُ الاَْرْضُ وَ الْجِبالُ آن روزی که زمین و کوهها مضطرب میشوند و تکان میخورند و کوهها مانند تپههایی از شن نرمِ متحرک است: وَ کانَتِ الْجِبالُ کثیبآ مَهیلا.
تشبیه به داستان موسی و فرعون
تا اینجا درباره اینها به شکل مُغایب صحبت میفرمود، یکمرتبه خود اینها مخاطب قرار میگیرند ـکه ممکن است فقط همان مکذبین مخاطب باشند و ممکن است عموم؛ و فرق نمیکند، اگر مکذبین هم باشند به اعتبار این است که اینها رؤسا هستندـ رو میکند به آنها، قرآن خودش مستقیم با اینها حرف میزند: اِنّا اَرْسَلْنا اِلَیکمْ رَسولا شاهِدآ عَلَیکمْ کما اَرْسَلْنا اِلی فِرْعَوْنَ رَسولا. فَعَصی فِرْعَوْنُ الرَّسولَ فَاَخَذْناهُ اَخْذآ وَبیلا. ای مردم! ای مکذبین اولی النعمة! ما به سوی شما فرستادهای فرستادیم، پیامبری فرستادیم آنچنان که به سوی فرعون فرستادیم؛ یعنی داستان موسی و فرعون دارد تکرار میشود؛ چون آنها این داستان را اجمالا از یهودیها شنیده بودند و کما بیش باخبر بودند. جمله «اِنّا اَرْسَلْنا اِلَیکمْ رَسولا شاهِدآ عَلَیکمْ کما اَرْسَلْنا اِلی فِرْعَوْنَ رَسولا» به معنی این است که به هوش باشید، توجه داشته باشید داستان فرعون و موسی دارد تکرار میشود، یعنی شما الآن در آن موقعیت فرعونی قرار گرفتهاید، فرعون هم مثل شما یک مکذب اولی النعمة بود. او هم به دلیل اینکه همه چیز داشت اینگونه شد. همین ثروتها و مکنتها و قدرتها او را فرعون کرد و او را مکذِّب کرد، شما هم عینآ چنین وضعی را دارید، و شما سرنوشتی بهتر از او پیدا نمیکنید. در واقع کأنه مطلب این است که شما هرچه بخواهید باشید باز هم انگشت کوچکه فرعون هستید، داستان فرعون و موسی است که دارد تکرار میشود. آنها آن روز باور نمیکردند که داستان فرعون و موسی است. مگر فرعون در زمان خودش باور میکرد که یک موسی با برادرش به شکل دو تا چوپان، همه سرمایهشان دو تا عصای چوبی باشد، بعد کاخ فرعونی را این دوتا چوپانوش واژگون کنند؟ اینها هم باورشان نمیآمد.
قرآن میگوید تاریخ دارد تکرار میشود. فَعَصی فِرْعَوْنُ الرَّسولَ فَاَخَذْناهُ اَخْذآ وَبیلا فرعون از فرمان پیامبر خدا سرپیچی کرد، ما او را گرفتیم و چه سخت هم گرفتیم، یعنی درباره شما همین تکرار میشود. این قرینه است بر اینکه جمله «ذَرْنی وَ الْمُکذِّبینَ اُولِی النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلیلا» اشاره به همان داستان بدر است، چون وضع اینها را به وضع فرعون تشبیه میکند و فرعون، هم در دنیا خدا او را گرفت و هم در آخرت برای او عذابی دردناک آماده کرده بود؛ یعنی شما نیز در همین دنیا مغلوب رسول ما خواهید شد و در آن دنیا هم وضعتان روشن است. و لهذا اینجا میفرماید :