قُتِلَ الاِْنْسانُ ما اَکفَرَهُ. مِنْ اَی شَیءٍ خَلَقَهُ. مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ. ثُمَّ السَّبیلَ یسَّرَهُ. ثُمَّ اَماتَهُ فَاَقْبَرَهُ. ثُمَّ اِذا شاءَ اَنْشَرَهُ. کلّا لَمّا یقْضِ ما اَمَرَهُ[١] .

اشاره به دو مسئله درباره آیات قبل

قسمت اول سوره مبارکه عبس را در جلسه پیش خواندیم و اجمالا تفسیر کردیم. راجع به این قسمت مطالبی عرض کردم و چون دوباره درباره آن مطالب فکر و مطالعه کردم، می‌خواهم به دو مسئله اشاره کنم.

یکی این که: دو آیه اول این سوره به صورت غیاب است. می‌فرماید: عَبَسَ وَ تَوَلّی. اَنْ جاءَهُ الاَْعْمی. «عبوس کرد و اعراض کرد (روبرگرداند)، چرا؟ چون کوری به سوی او آمده بود.» گویی شخصی که چنین کاری کرده است، حاضر نیست و مغایب است. بعد جمله تغییر سیاق می‌دهد و صورت خطاب به خودش می‌گیرد: وَ ما یدْریک لَعَلَّهُ یزَّکی، که روح معنا این است: چه می‌دانی تو؟! شاید همین کور، پاک و هدایت شود. سؤال این است: به چه جهتی قسمت اول مغایب است و قسمت دوم مخاطب؟

در این مسئله میان مفسرین اختلافی نیست؛ چون در قرآن و به طور کلی در زبان عرب و

[١] . عبس / ١٧ ـ ٢٣.