روی زمین باشد که شب قدر شب رابطه زمین و آسمان است، شب رابطه مُلک و ملکوت است، شبی است که این فاصله میان مُلک و ملکوت در قلب مقدس ولی حق بکلی برداشته شده است؛ در آن شب چه کسی می‌داند که اصلا چه خبری هست و چه عالمی؟!

مسئله شفاعت

لا یتَکلَّمونَ اِلّا مَنْ اَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ هیچ کس سخن نمی‌گوید مگر قبلا از ناحیه حق به او اجازه بدهند. او هم که سخن بگوید جز حق نمی‌گوید، چون به اذن حق است و به اذن حق جز حق نمی‌شود سخن گفت. حال مقصود از اینکه هیچ کس سخن نمی‌گوید مگر افرادی که مأذونند، به اجازه حق سخن می‌گویند و سخنشان هم حق است چیست؟ بدون شک مسئله شفاعت است. در آن مظهر جلال و عظمت، از روح که بالاتر از ملائکه است و از همه ملائکه‌ای که به اذن پروردگار عالم را تدبیر می‌کردند (جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل) هیچ کس اجازه کوچکترین سخنی را ندارد مگر یک عده کسان که خدا به آنها اجازه سخن می‌دهد، آنها هم به اذن پروردگار سخن می‌گویند و حق می‌گویند. از آیات دیگر قرآن نیز این مطلب کاملا استفاده می‌شود، مانند آیه مَنْ ذَا الَّذی یشْفَعُ عِنْدَهُ اِلّا بِاِذْنِهِ[١] کیست که قدرت داشته باشد در نزد خدا شفاعت کند مگر به اذن خودش، یعنی قبلا به او گفته. این است که ما در کتاب عدل الهی گفته‌ایم که قرآن یک شفاعت را نفی می‌کند یک شفاعت را اثبات می‌کند. بعضی افراد خیال می‌کنند که شفاعتهای آخرت مثل شفاعتهای دنیاست. در شفاعتهای دنیا آن کسی که می‌خواهند نزد او بروند و شفاعت کنند او میل ندارد، شفیع می‌رود به زور او را وادار می‌کند بر خلاف میلش حرفی بزند یا کاری بکند، یعنی شفیع تأثیر می‌کند روی مشفوعٌ عنده، نظر او را تغییر می‌دهد. چنین چیزی در مورد خدا امکان ندارد، بلکه خدای متعال رحمتش اقتضا می‌کند که لطفش متوجه بندگان بشود. آنجا که رحمتش اقتضا می‌کند، اوست که شفیع را برمی‌انگیزد نه شفیع او را برمی‌انگیزد. آنجاست که می‌گوید برخیز شفاعت کن. او به اراده خدا کار می‌کند نه خدا به اراده او. خدا تابع اراده شفیع نیست، شفیع تابع اراده اوست.

ذلِک الْیوْمُ الْحَقُّ. وقتی اینها را ذکر می‌کند، قرآن می‌گوید: آن است روز حقیقت؛ اینها وجود دارد، حقیقت است. وضع طاغین را گفتیم، وضع متقین را هم گفتیم. فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ اِلی رَبِّهِ مَابآ حالا هر کس دلش می‌خواهد، به سوی پروردگار خودش راهی جستجو کند، راهی پیدا کند؛ یعنی ایهاالناس که الآن زنده‌اید و در این دنیا هستید، اگر ما وضع قیامت را، وضع شقاوت‌آمیز طاغین و

[١] . بقره / ٢٥٥.