احادیث هم اینها را «اَشْراطُ السّاعَة» می‌گویند. مقصود از «ساعة» قیامت است. اَشْراطُ السّاعَة یعنی شرطهای مقدماتی قیامت، اموری که قبل از قیامت وقوع پیدا می‌کند.

مطلب دیگر: نظام حیات قیامت و آن زندگی اخروی بکلی با نظام دنیا متفاوت است، یعنی خیلی از امور آن با این نظام دنیا متفاوت است. یکی اینکه آنجا یوم الفصل است، یعنی دیگر خوبی و بدی، سعادت و شقاوت، لذت و رنج، خوب و بد با یکدیگر درآمیخته نیست، از یکدیگر جداست. در مقام تشبیه، گندمی را می‌کارند. این گندم بعد به صورت یک گیاه از زمین بیرون می‌آید. در این گیاه قبل از آنکه به حد کمال برسد و خوشه و دانه و کاههایی که بر آن دانه‌ها احاطه پیدا کرده‌اند پیدا بشود، همه اینها در یکدیگر در هم‌آمیخته؛ یعنی دانه گندم الآن موادش وجود دارد اما دانه گندم و کاه از همدیگر جدا نیست. این گیاه رشد می‌کند، کم کم خوشه پیدا می‌شود و شما می‌بینید دانه‌های گندم در جوف آن خوشه‌ها قرار گرفته و آن موادی که در آینده به صورت پوسته و کاه درمی‌آید بعد جدا می‌شود. وقتی که کشاورز این گیاه را درو می‌کند، اگر اینها را با دست خودش هم به همدیگر بمالد گندم از کاه جدا می‌شود.

حدیثی آمده که مولوی آن را از زبان موسی به شعر آورده، می‌گوید: موسی به خدا خطاب کرد که خدایا چرا انسانها را خلق می‌کنی و بعد که خلق کردی اینها را می‌میرانی؟ به او جواب داده شد که ما به تو دستوری می‌دهیم، این دستور را عمل کن تا بعد جوابش را به تو بدهیم. موسی! برو یک کار کشاورزی انجام بده، مثلا مقداری گندم بکار. دستور خدا بود، رفت. ندا به او رسید : موسی! چرا گندمها را کاشتی بعد آمدی درو کردی؟ گفت: خدایا اینها را کاشتم بعد اینها رشد کرد، گندمها و کاهها این طور شد، من باید درو کنم، بعد بکوبم و کاهها و گندمها جدا شود. جواب به او رسید که راز مرگ هم همین است. ما هم انسانها را می‌کاریم و ما همه چیز می‌کاریم، یعنی این یک کشت کوچکی که تو کردی، یک نمونه جزئی است از نظام کلی عالم.

آن نظام با نظام دنیا متفاوت است و لهذا در نظام دنیا مرگ هست در آنجا مرگ نیست، در اینجا اختلاط هست در آنجا اختلاط نیست، در اینجا تکلیف هست در آنجا تکلیف نیست (حساب است و تکلیف نیست). تا این عالم با این نظامِ موجود هست نظام دنیاست. قرآن به ما خبر داده است که این عالم با این نظام تمامآ دگرگون می‌شود، آنگاه زمین غیر این زمین است، خورشید غیر این خورشید است، عالم همه زیر و رو می‌شود، یک چیز دیگر می‌شود. حالا چگونه چیز دیگر می‌شود، دیگر عقل بشر بیش از این نمی‌رسد.

مقدمات قیامت

لهذا راجع به اَشراط ساعت یعنی مقدمات قیامت قرآن می‌فرماید: فَاِذَا النُّجومُ طُمِسَتْ. آنگاه که