مختلف است چون زمینها مختلف است). وقتی که به آب می‌رسند ابتدا آثار آب یک مقداری پیدا می‌شود. یک وقت می‌بینی می‌رسند به جایی که یک کلنگ که می‌زنند آب یکدفعه منفجر می‌شود ـ چون با فشار در زیر زمین هست ـ که اگر مقنّی زیرک نباشد و قبلا خودش را آماده نکرده باشد ممکن است خفه بشود چون یک وقت می‌بینید آب مثلا پنج متر بالا آمد و او باید به سرعت خودش را بالا بیاورد.

بئر ابی‌نیزر چاهی بوده است که خود امیرالمؤمنین علی (ع) آن چاه را کار کرد و منفجر کرد و جایی بود که به خود ایشان تعلق داشت در آن دوره‌ای که در مدینه بودند. ابی نیزر می‌گوید: علی به آنجا آمد و اول فرمود غذایی اینجا داری که به ما بدهی یا نداری؟ گفتم: بله. چه داری؟ گفتم : کدو، از همین کدوهایی که اینجا کاشته‌ایم. از آن کدو ما یک غذایی پختیم و ایشان از آن غذا خوردند و بعد خودشان رفتند داخل این قنات. بعد می‌گوید: مقدار زیادی با آن قدرت فوق العاده مرتب کار کرد و خاکها را بیرون داد. یکدفعه بیرون آمد در حالی که غرق در عرق شده بود. بار دیگر رفت و آن روز چند بار داخل این قنات رفت. می‌گوید: ناگهان آب از درون آن چاه جَستن کرد مثل گردن شتر و علی به سرعت خودش را از آنجا بالا کشید. تا جاری شد، گفت: کاغذ و قلم بیاورید. کاغذ و قلم آوردند. همان جا آنآ وقف کرد. غرضم این است که این کار چنین است که می‌زنند و می‌زنند تا یکمرتبه منفجر می‌شود. این انفجار همین است که یک جایی را بکاوند و بکاوند تا به آن مخزن برسند، وقتی که به مخزن رسیدند یکمرتبه آن مخزن محتوای خود را بیرون می‌دهد.

ناظر به حالات ابرار در دنیا

بعضی از مفسرین ـ که به عقیده من حتمآ حرفشان درست است، مثل آقای طباطبایی ـ می‌گویند این آیات حالات این ابرار را در دنیا بیان می‌کند که تمثلش در آخرت است. ما روایت داریم که مَنْ اَخْلَصَ لِلّهِ اَرْبَعینَ صَباحآ جَرَتْ ینابیعُ الْحِکمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلی لِسانِهِ هر کسی که چهل صباح خود را برای خدا خالص کند، چشمه‌هایی از حکمت از درون خودش بر زبانش جاری می‌شود. در بهشت هم چنین چشمه‌ای هست. جامی که بندگان خدا از آن می‌نوشند چاشنی و مخلوطی از این چشمه بهشتی دارد و آنها کوشش می‌کنند آن چشمه را بکاوند و استخراج کنند (یفَجِّرونَها تَفْجیرآ). در بهشت و در عالم آخرت که دیگر نیازی به این حرفها نیست که کسی بخواهد آنجا کار کند تا منفجر کند، در دنیا این کاوشها صورت می‌گیرد، و این همان چشمه قلب این انسانهاست که در اثر اخلاصهای فراوان، اخلاص نیت، اخلاص عمل، جهاد در راه خدا و مجاهده در راه خدا چشمه‌هایی از حقیقت و از حکمت از درون آنها منفجر می‌شود یعنی می‌کاوند تا منفجر می‌کنند.