فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٨٢ - جدول تجليات هفتگانه ذات حق در جامۀ بشر
هفتتنان- به اعتقاد ايشان، خداوند با هفت فرشته مقربى كه از درون درّ خلق فرموده است به صورت بشر نازل شده، و در دورههاى مختلف در بدنهاى پاكان تجلّى كرده است. در نخستين دوره خداوند به دون (يا) تجلى كرد، و دو دورۀ دوم بدون (على) ، و به ترتيب به جامه (شاه خوشين) ، بابا ناووس، و سلطان اسحاق (سهاك) در آمد، و معتقدند كه اين سه تن اخير، مانند عيسى مسيح بدون پدر از مادر متولد شدند.
هفت تن در مرحلۀ اول از ياران سلطان اسحاق قرار دارند، همانطور كه سلطان اسحاق «مظهر» على (ع) و على (ع) مظهر «ذات حق» است.
موعود اهل حق: سه تن، شاه خوشين، بابا ناووس و سلطان اسحاق هستند:
١-شاه خوشين: گويند در اواخر قرن سوم هجرى مردى به نام مبارك شاه، ملقب به شاه خوشين كه او را مظهر اللّه مىدانند، در لرستان بدون پدر از مادرى بكر به نام «ماما جلاله» زاده شد. وى مريدان بسيار داشت، و به سير و سياحت مىپرداخت، و ذكر جلى را با نواختن آلات موسيقى اجرا مىكرد. روزى در اثناى گردش به رودخانه گاماسب افتاد و از نظرها ناپديد شد.
٢-بابا ناووس: گويند در فاصله بين قرن چهارم و پنجم، شخصى به نام بابا ناووس، بدون پدر مانند شاه خوشين، در ميان طايفۀ جاف از طوايف كرد، از زنى به نام خاتونه گلى تولّد يافت. روزى به شكل شاهباز پنهان گشت، و پيش از آن به ياران خود گفته بود كه من ديگر باره ظهور خواهم كرد.
٣-سلطان اسحاق: گويند سلطان اسحاق كه به زبان محلى «سلطان سهاك» تلفظ مىشود، پسر شيخ عيسى برزنجى از سادات موسوى، و از پيشوايان دراويش نقشبندى است، و نسب او به امام موسى بن كاظم (ع) مىرسد، از شيخ عيسى سه پسر باقى ماند، يكى سلطان اسحاق، ديگرى سيد عبد الكريم، و نام پسر سوم معلوم نشد. سلطان اسحاق جد سادات حيدرى گوران از اهل حق است، كه از جمله غلات شيعه به شمار مىروند.
آداب و رسوم اهل حق: از آداب و رسوم ايشان، نماز خواندن و قربانى كردن و سر سپردن و جوز شكستن و عهد و ميثاق بستن و روزه گرفتن است.
محل اجتماع ايشان «جمخانه» است كه مخفف كلمۀ جمع خانه مىباشد.
اين اجتماع نبايد كمتر از سه تن باشد، شرط شركت در جمخانه، مرد بودن و عاقل و بالغ بودن، و قصد عبادت داشتن، و كمر بند همّت بر كمر داشتن است، كه با گفتن يا على در آن عبادتگاه وارد شوند.
نماز ايشان به جماعت است، و نماز فرادى درست نيست، عبادت با نواختن طنبور و آلات موسيقى و خواندن سرود و