فصول اذان و اقامه دانند. چهار سوره‌اى را كه در آن «آيه سجده» است در نماز نخوانند و فقاع را همچو مى حرام دانند و گوشت خر را مكروه شمرند. نكاح بى‌گواه را روا بينند امّا طلاق بى‌گواه عادل را روا ندانند و به ظاهر اين آيه احتجاج كنند: «فَإِذٰا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فٰارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ. . .» (طلاق/٢) و گويند: خداى تعالى شاهد گرفتن بر طلاق را شرط كرد نه بر نكاح و سه طلاق را كه در يك مجلس دهند جايز ندانند و گويند: «الطَّلاٰقُ مَرَّتٰانِ فَإِمْسٰاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسٰانٍ. . .» (بقره/٢٢٩) در نماز ميت پنج تكبير گويند و از اينگونه اختلافات جزئى در فروع بين ايشان و اهل سنت و جماعت بسيار است.

امّا اصول عقايد شيعيان توحيد و نبوت و معاد و عدل و امامت است. شيعه اماميه صفت عدالت [١]را ذاتى حضرت حق مى‌داند و مبناى آن را بر «عقل» مى‌شناسد نه بر مشيت، «امامت» اصل اساسى است كه شيعه را از سنّى جدا مى‌كند. بنابر اعتقاد شيعه، وحى يك صورت بيرونى و ظاهرى [٢]دارد و يك جنبه درونى و باطنى كه پيغمبر (ص) اسلام از هر دو جنبه در

حد كمال آگاهى داشت چه در آن واحد هم نبى بود و هم ولىّ.

نبوت وظيفۀ ظاهرى پيغمبر يعنى رسانيدن وحى الهى به مردم بود و ولايت وظيفۀ باطنى يعنى آشكار ساختن معنى دين. با رحلت پيغمبر (ص) دورۀ پيامبرى به پايان رسيد امّا دوره «ولايت» در شخص امام ادامه يافت. امام كسى است كه وظيفۀ ولايت را بر عهده دارد و آن وظيفه به سه چيز تعلق مى‌گيرد: حكومت بر جامعه اسلامى، بيان مسائل فقهى و دينى و رهبرى روحانى كه مردم را به درك معانى باطن هدايت مى‌فرمايد.

به دليل اين سه وظيفه الهى برگزيدن امام از طرف مردم جايز نيست، اين رهبر روحانى را بايد خداوند تعيين كند و او امام معصومى است كه ملهم از غيب بوده به رهبرى مردم مى‌پردازد. اما قطب رحاى عالم امكان و ضامن حفظ و بقاى شريعت است با اين همه حضرت مهدى (عج) از چشم ظاهر مردمان پنهان است و ظهور نخواهد كرد مگر در آخر الزمان. در نظر شيعه امام غايب ادامۀ شخصيت و بركت پيغمبر است و به وسيله او است كه قرآن محفوظ مى‌ماند و بى‌ظهور او حكومت دنيوى ناقص است، و تنها با ظهور دگربارۀ او است كه وضع كمال مطلوب مبتنى بر «عدل الهى» كه اسلام در تعاليم خود بر آن تكيه مى‌كند برقرار خواهد شد.

[١] -ظاهرا عدالت صفت فعل است نه صفت ذات.

[٢] -موضوع ظاهر وحى و باطن آن يا شريعت و طريقت و بقاى ولايت بعد از رسول اكرم از مقولات عرفان شيعه است نه معتقد همۀ شيعه.