فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٤٤٣ - نصيريه
«نصيريه» در بزرگداشت عيسى (ع) افراط مىكنند و حواريون و عدهاى از شهداى مسيحى را محترم مىشمرند و به تعميد و اعياد مسيح نيز توجه دارند.
برخى از دانشمندان فرق «على اللهى» و «نصيريه» را يكى دانستهاند و اين نظر صحيح نيست زيرا تنها چيزى كه اهل حق و نصيريه را متّحد مىسازد همان الوهيت على (ع) است كه اختصاص به همۀ فرقههاى غلاة شيعه دارد ولى در ديگر عقايد و تشريفات مذهبى به هيچ وجه با يكديگر يكسان نيستند.
طايفه «نصيريه» امروزه، در جند الاردن در شام و بخصوص در شهر طبريه مسكن دارند. شهرستانى گويد: «نصيريه» در الوهيت على (ع) چنين استدلال كنند كه ظهور روحانى در جسد جسمانى امرى است كه هيچ خردمندى منكر آن نيست.
امّا در جانب خير در ظهور روحانى در جسم مانند ظهور جبرئيل در بعضى اشخاص است گاه جبرئيل به صورت اعرابى يا بشر ديگر بر پيغمبر ظاهر مىشد امّا از جانب شرع ظهور شيطان به صورت انسان جايز است حتى جنّ به صورت بشر ظاهر مىگردد و به زبان آدمى سخن مىگويد و چون جايزست كه خداوند به صورت اشخاص ظاهر شود بالاتر از على (ع) كى است كه به صورت او ظاهر نگردد؟ و بعد از او در جسم فرزندان او نيايد كه بهترين مردم بودند و به زبان ايشان سخن نگويد. على (ع) اهل باطن و اسرار بود پيغمبر (ص) فرمود: انا احكم بالظاهر و اللّه يتولى السرائر از اين جهت پيغمبر (ص) چون به ظاهر حكم مىكرد جنگ با مشركين بر او واجب شد و چون على (ع) بر سراير و بواطن مردم علم داشت مأمور قتال منافقان شد.
پيغمبر (ص) ، على (ع) را به عيسى (ع) تشبيه كرد و گفت: اى على (ع) اگر مردم آنچه را كه دربارۀ عيسى (ع) بن مريم گفتهاند دربارۀ تو نمىگفتند هرآينه من در بارۀ تو سخنها و گفتارهايى را مىراندم، از اين جهت على (ع) را در رسالت تشريك نبوت حضرت محمد (ص) دانستند.
پيغمبر (ص) گفت: در ميان شما كسى است كه براى تأويل قرآن جنگ مىكند در حالى كه من براى تنزيل مىجنگيدم.
اين كه على (ع) توانست با منافقان بجنگد و با مار سخن گويد و در خيبر را بكند به قوت جسدانى نبود بلكه به نيروى الهى و قوۀ ربانى بود، زيرا خداوند به صورت او مجسم گشت و به دست او جهان را آفريد و بزبان وى سخن گفت و على (ع) پيش از خلق آسمانها و زمين موجود بود.
شهرستانى بين «نصريه» و