ازارقه سنگسار (رجم) كردن را منكر شدند و خيانت در امانت را روا دانستند و گفتند مخالفان ما مشركند و اداى امانت ايشان جايز نيست و حدّ شرعى را دربارۀ كسى كه قذف مرد زن دار مى‌كرد روا ندانستند، ولى حدّ شرعى را بر كسانى كه قذف زنان شوهردار مى‌نمودند جارى مى‌كردند.

دست دزد را در بيش و كم مى‌بريدند و اندازه‌اى در مال دزدى در نظر نمى‌گرفتند.

ازارقه چون با نافع بن ازرق بيعت كردند او را امير المؤمنين خواندند و خوارج عمان و يمامه نيز به ايشان پيوستند.

حجاج بن يوسف، مهلّب بن ابى صفره را به جنگ ايشان فرستاد و از آنان كشتار بسيار كرد.

ازارقه على (ع) را كافر شمردند و عبد الرحمن ملجم را در شهيد كردن آن حضرت بر حق مى‌دانستند.

ايشان خوارجى را كه از جنگ با مخالفان خوددارى مى‌كردند كافر شمردند و ريختن خون اطفال و زنان مخالفان را جايز مى‌دانستند و مى‌گفتند كه اطفال مشركان در دوزخند و نيز مى‌گفتند كه جايز است خداوند پيامبرى بفرستد در حالى كه مى‌داند پس از نبوتش كافر خواهد شد و جايز است كه پيغمبرى بفرستد كه پيش از نبوتش كافر بوده و از وى گناهان كبيره و صغيره صادر شده باشد و نيز گويند كه: مرتكبان كبيره جملگى كافرند و با ديگر كفّار به دوزخ اندر افتند.

الفرق بين الفرق، ص ٥٠-٥٢.

ملل و نحل، شهرستانى، ص ١٠٩-١١٠.

مقالات الاسلاميين، ج ٢، ص ١٢٦ و ١٣٧.

شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، ج ٢، ص ١٣٦.

٤. E. I) New(Vol. l,P.٨٣٣- ٨٣٤

ازدريّه (ازوريه!)

از فرق «غلاة» هستند و گويند كه اين على (ع) كه پدر حسن (ع) و حسين (ع) است، على نيست، او مردى است كه او را على الازدرى خوانند و آن على كه امام است او را فرزند نباشد و او صانع و كردگارست.

تاريخ شيعه و فرقه‌هاى اسلام، ص ١٦٩.

بيان الاديان، ص ٣٦.

مشارق الانوار، ص ٢١٣.

[١] -در سال ٦٨ هجرى ميان خوارج ازرقى، به رهبرى زبير بن ماحوزى، و قطرى بن الفجأة، و سپاهيان حجاج بن يوسف كه اغلب تحت فرماندهى مهلب (از قبيله ازد) سردار فعال و آزموده خراسان بودند، جنگهايى طولانى و دشوارى در جريان بود كه از فارس پيوسته به خوزستان و بين النهرين و همچنين به اصفهان و سيستان و كرمان سرايت مى‌كرد. اشپولر، تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى، ترجمۀ جواد فلاطورى ص ٣٢.