فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٤٣٨ - نجدات
رؤيت خدا موافق بودند.
آنان در چيزهايى با اهل سنت و جماعت همداستان گشتند كه عبارتند از:
اين كه خداى تعالى آفرينندۀ كارهاى بندگان است و اينان انجام دهندۀ كارهايند نه آفريننده آنها و آنچه را كه خداوند نخواهد به وجود نيايد.
در باب وعد و وعيد و آمرزش گناهكاران با اهل سنت موافقند.
امّا در چيزهايى كه با «قدريه» و «معتزله» موافقت كردند آن است كه: علم خداى تعالى و قدرت و حيات و ديگر صفات او را نفى كردند و گفتند: كلام خداوند حادث است.
نجاريه گفتند: ايمان معرفت به خدا و پيغمبران اوست كه همۀ مسلمانان بر آن اجماع كردند و خصلتى از خصال ايمان طاعت مىباشد و ايمان افزايد و كاسته نگردد. او گفت: كلام خداى تعالى هرگاه خوانده شود عرض و اگر نوشته شود جسم است و اگر با خون نوشته شود آن خون پارههايى از كلام خدا گردد اگر چه در هنگام ريختن آن كلام خدا نبوده است.
نجاريه دربارۀ «خلق قرآن» و حكم اقوال مخالفان خود با يكديگر اختلاف كردند و فرقههايى بسيار پديد آوردند كه هر يك ديگرى را كافر شمارند، و فرق مشهور آنها عبارتند از: برغوثيه، زعفرانيه، مستدركه.
ملل و نحل، شهرستانى، ص ٨١-٨٢.
الفرق بين الفرق، ص ١٢٦-١٢٧.
المقالات الاسلاميين، ص ١٩٩-٣١٥.
الفرق المفترقه، ص ٦٦.
التنبيه و الرد، ص ١٦٩.
البدء و التاريخ، ج ٥، ص ١٤٧.
هفتاد و سه ملت، ص ٥٧.
اعتقادات فخر رازى، باب ششم مجبّره.
نجاريه
از «غلاة» شيعه كه قايل به الوهيت ابو القاسم نجار بودند كه در يمن و بلاد همدان به نام المنصور قيام كرد.
الفصل ابن حزم، ج ٤، ص ١٤٣.
نجدات
مقريزى گويد: آنان را از اين جهت نجديه نگفتند تا در ميان ايشان و كسانى كه منسوب به بلاد نجد هستند فرق گذاشته شود و در حقيقت بايد «نجديه» خوانده شود و در تاج العروس نام ايشان «نجديه» آمده است.
شهرستانى آنان را «عاذريه» خوانده است.
آنان از فرق «خوارج» و پيرو نجده بن عامر حنفى بودند و سبب پيشوايى او آن بود كه چون نافع بن ارزق بيزارى خود را از بازنشستگان از جنگ با اين كه بيشتر ايشان از همكيشان او بودند آشكار كرد و آنان را مشرك خواند و كشتن كودكان