در شيعه قاعده و اصلى است موسوم به قاعدۀ ملازمه كه: «كلّ ما حكم به العقل حكم به الشرع» يعنى هر چيز كه عقل بدان حكم كند شرع نيز بدان حكم نمايد و بالعكس: «كل ما حكم به الشرع حكم به العقل» ، يعنى هر چيز كه شرع بدان حكم نمايد عقل نيز بدان حكم نمايد.

فقه جعفرى:

منسوب به ششمين امام شيعه حضرت امام صادق (ع) است، چون دورۀ زندگانى آن حضرت مصادف با اواخر دورۀ بنى اميه و اوايل روزگار بنى عباس بود به سبب اختلافى كه امويان با عباسيان داشتند كمتر مزاحم شيعه اماميه مى‌شدند، مضافا بر اين كه عمر امام صادق (ع) بعد از امام على بن أبي طالب (ع) از ديگر ائمه (ع) طولانى‌تر بود. آن حضرت در مدّت دراز امامت خود موفق شد كه نظم و ترتيبى به وضع شيعه اماميه بدهند و فقه شيعه را تعليم فرمايند، از اين جهت آن حضرت را «حبر الامه» ، يعنى دانشمند امت اسلام و «فقيه» آل محمد (ص) خوانده‌اند. بيشتر احاديث اعتقادى و فقهى شيعه از آن حضرت روايت شد و بدين سبب فقه شيعه را «فقه جعفرى» گفته و مذهب پيروان ايشان را «مذهب جعفرى» نام نهاده‌اند. در مجلس درس آن حضرت كه در مدينه تشكيل مى‌شد عده‌اى از بزرگان اسلام حاضر مى‌شدند و از محضر آن بزرگوار درك فيض مى‌نمودند. از مشهورترين شاگردان امام زرارة بن اعين (متوفى در ١٥٠ ه‌) و محمد بن مسلم و ابو بصير و بريد بن معاويۀ عجلى و فضيل بن يسار و معروف بن خربوذ و جميل بن دراج و عبد اللّه بن مسكان و حماد بن عثمان. . . بودند. مهمترين اختلاف شيعه با اهل سنت و جماعت دربارۀ تعيين جانشين رسول خداست كه شيعيان اماميه آن را به «نصّ جلى و خفى» و اهل تسنن به اختيار امت مى‌دانند. به جز اين مسألۀ اساسى، اختلاف شيعه با سنى در بعض مدارك و ادله اجتهاد و نيز در پاره‌اى از قواعد اصول و فروع عبادات و معاملات و نكاح است. عمل به «قياس» در نزد شيعه اماميه حرام است ولى در نزد تمامى فرق اهل سنت (به جز خوارج و ظاهريه) مورد قبول مى‌باشد. در بيشتر مسائل فروع فقه، مذهب شيعۀ اماميه غالبا با يكى از مذاهب اربعۀ اهل سنت موافق است، ولى مسائلى نيز وجود دارد كه جزو منفردات اماميه است، گرچه در اكثر اين مسائل نيز يكى از فقهاى صحابه يا تابعين و اتباع، با شيعه موافق‌اند. حتى بعضى از علماى سنت و جماعت بدين سبب مذهب جعفرى را كنار مذاهب چهارگانه مذهب پنجم شناخته‌اند و از مسائل مورد اختلاف ايشان با سنت و جماعت «عقد متعه» يا زناشويى موقت و بعضى از مسائل «ارث» و غيره است.